Ο Φρίντριχ Μερτς, ο οποίος εκπλήρωσε το όνειρο της ζωής του και ανέλαβε Καγκελάριος από τον Μάιο του 2025, βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπος με μια τεράστια πολιτική κρίση και κατακόρυφη πτώση της δημοτικότητάς του.
Οι πιο αισιόδοξοι μιλούν για μια «κρίση του πρώτου έτους», όπως αυτή που έπληξε επιφανείς καγκελάριους όπως ο Χέλμουτ Κολ και η Άνγκελα Μέρκελ. Αλλά οι πιο ρεαλιστές παρατηρούν ότι για μήνες ο Φρίντριχ Μερτς έχει κολλήσει σε ένα αδιέξοδο από το οποίο δεν φαίνεται να μπορεί να ξεφύγει. Το αδιέξοδο μπορεί να περιγραφεί ως ςξής:
- Σημαντική υποχώρηση στην εκλογική επιρροή με παράλληλη άνοδο του AfD
Μόλις έναν χρόνο μετά την ανάληψη της εξουσίας, ο Μερτς καταγράφει αρνητικά ρεκόρ. Σύμφωνα με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις (Μάιος 2026), το 85% των Γερμανών δηλώνει δυσαρεστημένο από το έργο του, ενώ τα προσωπικά του ποσοστά αποδοχής έχουν κατρακυλήσει στο 16%. Το χειρότερο για τον ίδιο είναι ότι η ακροδεξιά Εναλλακτική για την Γερμανία (AfD) έχει ξεπεράσει πλέον τη Χριστιανική Ένωση (CDU/CSU), εισπράττοντας όλη την αρνητική και τιμωρητική ψήφο των πολιτών.
Συγκεκριμένα οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το κόμμα του, το CDU, έχει υποχωρήσει στο 21% και το ακροδεξιό AfD, φτάνει το 27-28%, με τάση σταθεροποίησης αλλά και ανόδου. Η κατάσταση θεωρείται μη αντιστρέψιμη σε τέτοιο βαθμό που ορισμένοι Χριστιανοδημοκράτες είναι τόσο εξοργισμένοι που διαρρέουν συνεχώς ύποπτες πλεκτάνες για να τον εκθρονίσουν. Η τελευταία είναι ιδιαίτερα άγρια. Την περασμένη εβδομάδα, κυκλοφόρησαν φήμες ότι ο καγκελάριος μπορεί να αντικατασταθεί στα μέσα της θητείας του από έναν αντίπαλο που ο Μερτς θεωρεί μπελά: τον κυβερνήτη της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, Hendrik Wüst (Χέντρικ Βουστ).
Πενήντα ετών, υποστηρικτής της Μέρκελ και σφοδρός επικριτής της δεξιάς στροφής που επέβαλε ο Μερτς στο CDU, ηγέτη του πολυπληθέστερου κρατιδίου και αυτού που εκπροσωπεί τον μεγαλύτερο αριθμό αντιπροσώπων στα συνέδρια του κόμματος, δεν κρύβει εδώ και χρόνια ότι φιλοδοξεί να γίνει καγκελάριος.
Και στην περιοχή της Κολωνίας και του Ντίσελντορφ, όπου βρίσκονται τα παλιά χαλυβουργεία και η πρώην εκλογική βάση των Σοσιαλδημοκρατών συντρόφων του, ο Hendrik Wüst έχει σφυρηλατήσει μια συμμαχία, για πρώτη φορά, με τους Πράσινους.
Εν όψει δύο κρίσιμων εκλογών στην Ανατολή, στη Σαξονία-Άνχαλτ και στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, οι οποίες υπόσχονται να είναι καταστροφικές για το κόμμα του Μερτς, και με το AfD να στοχεύει ενδεχομένως σε απόλυτη πλειοψηφία τουλάχιστον στο κρατίδιο του Μεκλεμβούργου, είναι κατανοητό ότι τα πράγματα γίνονται όλο και στενότερα για τον Καγκελάριο.
- Οικονομική αποτελμάτωση και εσωτερικές συγκρούσεις
Ο Μερτς, ως ένας οικονομικός (νέο) φιλελεύθερος, ήρθε στην εξουσία υποσχόμενος να αναζωογονήσει τη γερμανική οικονομία. Αντίθετα, η χώρα βρίσκεται σε κατάσταση οικονομικής στασιμότητας, με επιχειρήσεις να κλείνουν και θέσεις εργασίας να χάνονται λόγω των υψηλών τιμών της ενέργειας. Το Γερμανικό Συμβούλιο Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων μείωσε την πρόβλεψή του για την ανάπτυξη της μεγαλύτερης οικονομίας της Ευρώπης την Τετάρτη, επικαλούμενο τον αντίκτυπο της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, τις υψηλότερες τιμές ενέργειας και την εμπορική πολιτική των ΗΠΑ. Οι οικονομολόγοι αναμένουν τώρα ανάπτυξη 0,5% φέτος, μειωμένη από την πρόβλεψη 0,9% του Νοεμβρίου, σύμφωνα με την εαρινή τους έκθεση προς την κυβέρνηση. Για το 2027, η επιτροπή προβλέπει ανάπτυξη 0,8%. Το υπουργείο Οικονομίας της Γερμανίας μείωσε τις προβλέψεις του για την ανάπτυξη για το 2026 και το 2027 τον Απρίλιο και αύξησε τις προβλέψεις του για τον πληθωρισμό. Η κυβέρνηση αναμένει τώρα ανάπτυξη 0,5% για το 2026, μειωμένη από την προηγούμενη πρόβλεψη 1,0%, και έχει μειώσει τις προοπτικές ανάπτυξης για το 2027 σε 0,9% από 1,3%.
Ο κυβερνητικός του συνασπισμός με τους Σοσιαλδημοκράτες (SPD) αναλώνεται σε διαρκείς εσωτερικούς καυγάδες για τη χαλάρωση του «φρένου χρέους» (Schuldenbremse), προκειμένου να γίνουν επενδύσεις στην άμυνα και τις υποδομές.
- Διεθνής απομόνωση και συγκρούσεις
Στην εξωτερική πολιτική, ο Μερτς προσπάθησε να δείξει ένα σκληρό, ηγετικό προφίλ στην Ευρώπη, αλλά έχει εγκλωβιστεί σε πολλαπλά μέτωπα:
- Μέτωπο με τον Τραμπ.
Μετά από αιχμηρές δηλώσεις του Μερτς, ο πρόεδρος Τραμπ του επιτέθηκε ,μέσω των social media, σχολιάζοντας ειρωνικά ότι «δεν του προξενεί εντύπωση που η Γερμανία τα πάει τόσο άσχημα».
- Ενέργειες διπλωματικές χωρίς νόημα .
Το τελευταίο δεκαήμερο του Μαΐου, ο Μερτς έστειλε επιστολή στους Ευρωπαίους ηγέτες προτείνοντας να δοθεί στην Ουκρανία ένα καθεστώς «συνδεδεμένου μέλους» της ΕΕ χωρίς δικαίωμα ψήφου , με παρουσία ουκρανών εκπροσώπων χωρίς δικαίωμα ψήφου ακόμη και στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή ,ως ενδιάμεσο βήμα για τον τερματισμό του πολέμου. Το θέμα δεν είναι ότι αυτό απορρίφτηκε από τους Ευρωπαίους ηγέτες αλλά ότι ο Β. Ζελένσκι απέρριψε αμέσως και κατηγορηματικά την πρόταση Μερτς, απαιτώντας πλήρη ένταξη, γεγονός που εξέθεσε τον Γερμανό καγκελάριο διεθνώς.
Βλέποντας τα ποσοστά του να καταρρέουν, ο Μερτς εφαρμόζει τώρα μια σπασμωδική τακτική: επιτίθεται ταυτόχρονα στις Βρυξέλλες και στις ΗΠΑ, προσπαθώντας να δείξει στο γερμανικό ακροατήριο ότι υπερασπίζεται τα εθνικά συμφέροντα, ενώ παράλληλα υιοθετεί μια όλο και πιο σκληρή ρητορική στο μεταναστευτικό για να ανακόψει τις διαρροές προς την AfD.
Στην πραγματικότητα, ο Μερτς στη Γερμανία ζει το δικό του πολιτικό δράμα. Πίστευε ότι η επιστροφή των Χριστιανοδημοκρατών στην εξουσία θα έφερνε τη σταθερότητα, αλλά τελικά αποδείχθηκε διαχειριστής μιας παρακμάζουσας κανονικότητας, ανίκανος να εμπνεύσει θετική προοπτική σε μια κοινωνία γεμάτη φόβο και ατομική ανασφάλεια.
- Η επιμονή του να παρουσιάζει τη Ρωσία ως τον απόλυτο και άμεσο υπαρξιακό εχθρό της Γερμανίας
Αυτή η ρητορική δεν είναι τυχαία, αλλά εξυπηρετεί συγκεκριμένες εσωτερικές, οικονομικές και γεωπολιτικές σκοπιμότητες, λειτουργώντας παράλληλα ως η δική του «σωστή πλευρά της ιστορίας». Ουσιαστικά αποτελεί το θεμέλιο της πολιτικής του.
Οι βασικοί λόγοι πίσω από αυτή την εμμονή είναι:
Α. Η δικαιολόγηση του «Υβριδικού Πολέμου» στην καθημερινότητα
Ο Μερτς υποστηρίζει ότι η Γερμανία δεν βρίσκεται σε ειρήνη, αλλά δέχεται ήδη καθημερινά επιθέσεις από τη Μόσχα. Κατονομάζει ως ρωσικές ενέργειες τις κυβερνοεπιθέσεις στα γερμανικά δίκτυα, τις δολιοφθορές σε υποδομές κοινής ωφέλειας, τις πτήσεις ύποπτων drones πάνω από αεροδρόμια, ακόμη και τις εκστρατείες παραπληροφόρησης. Παρουσιάζοντας τη Ρωσία ως ενεργό εχθρό, προσπαθεί να εξηγήσει στους Γερμανούς πολίτες ότι η απειλή δεν είναι μακριά, αλλά βρίσκεται ήδη «μέσα στο σπίτι τους».
Β. Το άλλοθι για τη Γερμανική Στρατιωτικοποίηση
Η Γερμανία υλοποιεί ένα τεράστιο εξοπλιστικό πρόγραμμα αναβάθμισης των ενόπλων δυνάμεών της (Bundeswehr). Σε μια χώρα με το ιστορικό βάρος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, η κοινωνία παρά τα λεγόμενα περί βαθιά ειρηνιστικής, βρίσκεται σε α-πορία. Ανάμεικτα συναισθήματα και προθέσεις. Πάντως η αλήθεια είναι ότι για να πειστούν οι Γερμανοί φορολογούμενοι να δεχτούν τη διοχέτευση δισεκατομμυρίων ευρώ στην άμυνα —την ίδια ώρα που η οικονομία τους βουλιάζει— ο Μερτς χρειάζεται έναν ξεκάθαρο, μεγάλο και τρομακτικό αντίπαλο. Η Ρωσία του Πούτιν είναι ο ιδανικός στόχος για αυτό.
Γ. Η ρητορική «ασπίδα» απέναντι στην Ακροδεξιά (AfD)
Η εσωτερική πολιτική πίεση που δέχεται ο Μερτς από την άνοδο της ακροδεξιάς AfD είναι ασφυκτική. Η AfD (όπως και το αριστερό κόμμα της Σάρα Βάγκενκνεχτ) έχει μια σταθερά φιλορωσική ατζέντα, ζητώντας τον τερματισμό των κυρώσεων και την επιστροφή στο φθηνό ρωσικό αέριο. Ο Μερτς, πολώνοντας το κλίμα και χαρακτηρίζοντας τη Ρωσία «εχθρό», επιχειρεί να ταυτίσει τους πολιτικούς του αντιπάλους με τον εχθρό της χώρας, κατηγορώντας τους ουσιαστικά ως «πέμπτη φάλαγγα» του Πούτιν μέσα στη Γερμανία.
Δ. Η θεωρία του «Ντόμινο» και η Ευρωπαϊκή Ηγεμονία
Ο Γερμανός καγκελάριος επαναλαμβάνει διαρκώς ότι «αν πέσει η Ουκρανία, ο Πούτιν δεν θα σταματήσει εκεί», συγκρίνοντας μάλιστα τη σημερινή κατάσταση με το 1938 και την επεκτατική πολιτική του Χίτλερ. Με αυτό το σκεπτικό, η Γερμανία οφείλει να ηγηθεί της ευρωπαϊκής άμυνας. Χρησιμοποιεί τον ρωσικό μπαμπούλα για να κρατήσει την Ευρωπαϊκή Ένωση συσπειρωμένη γύρω από το Βερολίνο, παρά τις τεράστιες οικονομικές θυσίες που επιβάλλει αυτή η πολιτική στα ευρωπαϊκά κράτη.
Το αποτέλεσμα: Ένας εγκλωβισμός στα δικά του αδιέξοδα
