Σάββατο, 30 Αυγούστου 2014

Οι ελληνικές τράπεζες και το πρόγραμμα TLTRO.


Σύμφωνα με πληροφορίες του Bloomberg, οι ελληνικές τράπεζες, επιδιώκουν να αντλήσουν από τον πρώτο γύρο των TLTRO, περίπου 5,4 δις ευρώ (σύμφωνα με τους υπολογισμούς το ανώτερο πλαφόν που θα μπορούσαν να αντλήσουν ανέρχεται σε 10 δις ευρώ). Όπως αναφέρει το δημοσίευμα, η Εθνική Τράπεζα στοχεύει σε 1,6 δισ. ευρώ και η Πειραιώς σε 2,75 δισ. ευρώ από την δημοπρασία του Σεπτεμβρίου. Επίσης οι πληροφορίες αναφέρουν ότι  η Eurobank θα διεκδικήσει 1 δισ. ευρώ. Στη δημοπρασία του Σεπτεμβρίου δεν θα συμμετάσχει η Alpha Bank. Για την συμμετοχή στην πρώτη δημοπρασία, οι τράπεζες είχαν διορία για την υποβολή στοιχείων στην Τράπεζα Ελλάδας ως τις 3.30 ώρα την Πέμπτη 28.08.2014. Το Δεκέμβριο, ως γνωστό, θα ακολουθήσει και δεύτερη δημοπρασία.
Χωρίς να προεξοφλούμε τις εξελίξεις, το ότι η Alpha Bank δεν θα συμμετάσχει στη δημοπρασία αποτελεί δείγμα των δυσκολιών που θα αντιμετωπίσει το πρόγραμμα TLTRO ως προς την πλήρη εφαρμογή του. Οι δυσκολίες πηγάζουν από πολλαπλές αιτίες , μεταξύ των οποίων βασικό ρόλο παίζει η χαμηλή ζήτηση δανείων υψηλής πιστοληπτικής αξιολόγησης, μάλιστα σε μια φάση που τα τραπεζικά ιδρύματα πρέπει να «περάσουν» τη δοκιμασία των stress test. Για τις ελληνικές τράπεζες επιπλέον υπάρχει το πρόβλημα της έλλειψης ενεχύρων (collateral). Το ότι  δόθηκε παράταση μερικών ημερών στις  ελληνικές τράπεζες για να παρουσιάσουν στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα στοιχεία ενεργητικού που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως ενέχυρα για τη συμμετοχή τους στο πρόγραμμα  TLTRO, δείχνει την ύπαρξη αυτής της δυσκολίας.
Σε τι συνίσταται το πρόβλημα των ενεχύρων για τις ελληνικές τράπεζες; Όπως αναφέρει στην ανακοίνωσή της η ΕΚΤ, για την χορήγηση μακροχρόνιας ρευστότητας του προγράμματος TLTRO, τα ζητούμενα ενέχυρα θα πρέπει να υπακούουν , ως προς την πιστοληπτική τους ικανότητα, στους κανόνες που ισχύουν στο ευρωσύστημα και για τις υπόλοιπες πράξεις αναχρηματοδότησης (In the TLTROs, the same Eurosystem collateral rules apply (in relation to eligibility criteria, valuation, haircuts and rules on the use of eligible assets) as in other Eurosystem liquidity-providing refinancing operations.EBC,  MODALITIES OF THE TARGETED LONGER-TERM REFINANCING OPERATIONS).  
Όπως είναι γνωστό, τα ομόλογα του ελληνικού δημοσίου  που έχουν στην κατοχή τους οι ελληνικές τράπεζες (το τέλος του 2013 το ύψος τους υπολογίζεται σε 49 δις ευρώ)είναι χαμηλής πιστοληπτικής διαβάθμισης, χαμηλότερης από αυτή που απαιτείται για να γίνονται αποδεκτά ως ενέχυρα από την ΕΚΤ. Σήμερα, η ΕΚΤ δέχεται κατ’ εξαίρεση ως ενέχυρα τα  ομόλογα του ελληνικού δημοσίου  , μόνο επειδή η Ελλάδα βρίσκεται σε Μνημόνιο, σύμφωνα με την  ανακοίνωση που είχε εκδώσει τότε η ΕΚΤ, στις 3 Μαΐου του 2010, στην οποία αναφερόταν πως ειδικά για την Ελλάδα το διοικητικό συμβούλιο χαμηλώνει το ελάχιστο όριο αποδεκτών ενεχύρων, επειδή συμφωνήθηκε με την Αθήνα το  Μνημόνιο. Τώρα ο πρόεδρος της ΕΚΤ, Μάριο Ντράγκι έχει ξεκαθαρίσει  στην ελληνική πλευρά, ότι θα συνεχίσει να  δέχεται ομόλογα του ελληνικού δημοσίου  μόνον όσο υπάρχει και εφαρμόζεται το  πρόγραμμα οικονομικής πολιτικής (Μνημόνιο). Η ελληνική πλευρά έχει θέσει το θέμα στον Μάριο Ντράγκι και έχει ζητήσει να γίνουν οι αναγκαίες προσαρμογές στους κανόνες ώστε οι ελληνικές τράπεζες να συνεχίσουν να αντλούν ρευστότητα και με τις πράξεις βραχυχρόνιας χρηματοδότησης και μέσω των TLTRO. Ωστόσο, μέχρι στιγμής η στάση του Ιταλού προέδρου της ΕΚΤ είναι αρνητική.
Το συμπέρασμα που συνάγεται είναι ότι η «έξοδος από το Μνημόνιο» , όχι μόνο δεν είναι μια εύκολη διαδικασία, αλλά συνεπάγεται την αντιμετώπιση περαιτέρω δυσκολιών. Παράλληλα διαπιστώνεται για ακόμη μια φορά ότι ο κατακερματισμός της άσκησης οικονομικής πολιτικής στην ΕΕ , μεταξύ των άκαμπτων κανόνων της ΕΚΤ , της Ευρωπαϊκής Επιτροπής  και των πολιτικών βουλήσεων των εθνικών κυβερνήσεων δημιουργεί περισσότερα προβλήματα από αυτά που επιλύει.

Τρίτη, 26 Αυγούστου 2014

Το Σεπτέμβριο αρχίζουν οι δημοπρασίες του προγράμματος TLTRO



Η ΕΚΤ σύμφωνα με το πρόγραμμα TLTRO σχεδιάζει να διαθέσει στις ευρωπαϊκές τράπεζες μέχρι το τέλος του έτους 400 δις ευρώ. Αυτό θα πραγματοποιηθεί μέσω δύο δημοπρασιών ,η πρώτη θα πραγματοποιηθεί τις 18 Σεπτεμβρίου 2014 και η δεύτερη τον Δεκέμβριο. Η λήξη του προγράμματος είναι ο Σεπτέμβριος του 2018. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς, αν εξαντληθούν και τα 400 δις ευρώ, η κατανομή τους ανά χώρα (στις τράπεζες που μπορούν να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα) παρουσιάζεται στον Πίνακα 1. Οι υπολογισμοί έγιναν με βάση το μοναδικό κριτήριο: ανώτερο ύψος 7% των χορηγήσεων (εκτός αυτών προς τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και τα στεγαστικά δάνεια) που είχαν δοθεί μέχρι τις 30 Απριλίου 2014.
Πίνακας  1
Αρχικό πλαφόν του
TLTRO . Δις ευρώ.





Γερμανία
95


Γαλλία
77


Ιταλία
75


Ισπανία
54


Ολλανδία
29


Αυστρία
15


Βέλγιο
10


Ελλάδα
10


Ιρλανδία
8


Πορτογα
8


Φιλανδία
7


Λουξεμβ
4


Κύπρος
2


Λεττονία
1


Εστονία
1


Σλοβακία
1


Σλοβενία
1


Μάλτα
0



Οι πόροι όπως είναι γνωστό, δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την χορήγηση στεγαστικών δανείων, την αγορά χρηματοπιστωτικών εργαλείων ,και την αγορά κρατικών ομολόγων. Αν παρόλα αυτά χρησιμοποιηθούν θα πρέπει να επιστραφούν στην ΕΚΤ  το Σεπτέμβριο του 2016.Το επιτόκιο θα είναι 10 μονάδες βάσης από το ισχύον βασικό επιτόκιο  αναχρηματοδότησης , που είναι σήμερα 0,15% , άρα θα είναι 0,25%.
Για τις επόμενες  δημοπρασίες ο μηχανισμός θα είναι πιο σύνθετος. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της ΕΚΤ προβλέπονται δύο περίοδοι : η πρώτη, τις 30 Απριλίου 2015 (και σε  αυτή, το κριτήριο θα είναι πάλι το ύψος των τραπεζικών χορηγήσεων του τέλους 2014) και μια δεύτερη το Σεπτέμβριο 2016 που θα έχει περισσότερο χαρακτήρα αξιολόγησης της μέχρι εκείνου του χρονικού σημείου διαμορφωθείσας κατάστασης. Τα τραπεζικά ιδρύματα που θα αξιολογηθούν ότι έχουν ανταποκριθεί στο σχέδιο της ΕΚΤ θα μπορούν να λάβουν περαιτέρω πόρους για την αύξηση των χορηγήσεων.  

Σύμφωνα με τις υπάρχουσες προβολές των δεδομένων υπολογίζεται ότι η προσφορά χρήματος μέσω του  TLTRO, μπορεί να κινηθεί από 442 δις ευρώ μέχρι 894 δις ευρώ. Βεβαίως όλα τα παραπάνω αποτελούν υποθέσεις , διότι υπάρχει μεγάλη πιθανότητα τα τραπεζικά ιδρύματα να μην ανταποκριθούν στο σχέδιο της ΕΚΤ. Άλλωστε αυτό αποτελεί ίσως το πιο αδύνατο σημείο του σχεδίου της ΕΚΤ: η προσπάθεια χορήγησης ρευστότητας μόνο μέσω του τραπεζικού συστήματος τη στιγμή που το ίδιο βρίσκεται σε φάση απομόχλευσης , έχει ανάγκη αύξησης της φερεγγυότητας του, με τον βραχνά των stress test μπροστά του και την οικονομία στην ευρωζώνη  να βρίσκεται σε στασιμότητα με αρνητική τάση. 


Αναφορικά με την Ελλάδα, είναι δύσκολο να προβλέψουμε ότι οι τέσσερις συστημικές τράπεζες θα προχωρήσουν σε σημαντική απορρόφηση των συγκεκριμένων πόρων με δεδομένη την κατάσταση της ελληνικής οικονομίας και την υπάρχουσα ζήτηση από δραστηριότητες της παραγωγικής οικονομίας  που στηρίζονται σε επιχειρήσεις που διαθέτουν τα απαραίτητα πιστοληπτικά κριτήρια. Μάλιστα όταν, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΤτΕ, ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής της συνολικής χρηματοδότησης του εγχώριου ιδιωτικού τομέα, τον Ιούλιο του 2014, διαμορφώθηκε στο -3,7%, από -3,5% τον προηγούμενο μήνα. Η καθαρή ροή της συνολικής χρηματοδότησης προς τον εγχώριο ιδιωτικό τομέα ήταν αρνητική κατά 1.160 εκατ. ευρώ (Ιούλιος 2013: αρνητική καθαρή ροή 855 εκατ. ευρώ). Ειδικά η καθαρή ροή της χρηματοδότησης προς τις επιχειρήσεις, τον Ιούλιο του 2014, ήταν αρνητική κατά 707 εκατ. ευρώ (Ιούλιος 2013: αρνητική καθαρή ροή 482 εκατ. ευρώ) και ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής διαμορφώθηκε σε -4,9%, από -4,7% τον Ιούνιο του 2014. Ειδικότερα, ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής της χρηματοδότησης των μη χρηματοπιστωτικών επιχειρήσεων διαμορφώθηκε σε -4,8%, από -4,7% τον προηγούμενο μήνα και η καθαρή ροή της χρηματοδότησής τους ήταν αρνητική κατά 465 εκατ. ευρώ (Ιούλιος 2013: αρνητική καθαρή ροή 449 εκατ. ευρώ). Ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής της χρηματοδότησης των ασφαλιστικών επιχειρήσεων και των λοιπών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων διαμορφώθηκε σε -7,4%, τον Ιούλιο του 2014, από -4,1% τον προηγούμενο μήνα.
Επίσης σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΚΤ, ο τομέας ο οποίος έχει κυριολεκτικά καταρρεύσει ωθώντας την ανεργία στα ύψη είναι ο κατασκευαστικός τομέας στον οποίο οι περιφερειακές χώρες του Νότου (κυρίως η Ισπανία και η Ελλάδα) στήριζαν σε μεγάλο βαθμό την απασχόληση του πληθυσμού τους. Ο αποκλεισμός από την χρηματοδότηση,  του τόσο σημαντικού για την απασχόληση των χωρών του Νότου, τομέα , επίσης επαυξάνει την εκτίμησή μας ότι δύσκολα οι ελληνικές τράπεζες θα απορροφήσουν το μέγιστο του αναλογούντος ποσού.