Κυριακή, 29 Σεπτεμβρίου 2013

Η Σλοβενία προ των πυλών της διάσωσης;


Η Σλοβενία πιθανότατα θα είναι η επόμενη χώρα της ευρωζώνης η οποία θα χρειαστεί βοήθεια προκειμένου να αναχρηματοδοτήσει την οικονομία της. Η Σλοβενία μετά το 1991 πέρασε στην καπιταλιστική οικονομία και από το 1992-2008 παρουσίασε ετήσια μεγέθυνση του ΑΕΠ κατά μ.ο, 3,7%. Θεωρήθηκε το παράδειγμα και για τις λεγόμενες οικονομίες σε μετάβαση. Η οικονομία άνθιζε με χαμηλή ανεργία , περίπου 4,0% , σε επίπεδο περίπου της πλήρους απασχόλησης. Το 2007 εισήλθε στη ζώνη του ευρώ. Το 2009 όμως το πανηγύρι τελείωσε. Το 2009 το ΑΕΠ μειώθηκε κατά -7,8% και μέχρι το 2013 συνολικά κατά -10,3%. Ο ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου ενώ την περίοδο 1992-2008 παρουσίαζε αύξηση κατά μ.ο ετησίως 7,1% την περίοδο 2009-2013 παρουσίασε αντιθέτως ετήσια μείωση κατά μέσο όρο -12%. Το δημοσιονομικό της έλλειμμα ήταν το 2012, 4,0% , ενώ το 2013 αναμένεται να αυξηθεί στο 5,3%. Η ανεργία αυξάνεται συνεχώς την περίοδο 2009 (5,9%) ,μέχρι 2013 (πάνω από 10,0%).Επίσης η οικονομία της Σλοβενίας  παρουσιάζει έντονο εξαγωγικό προσανατολισμό : το 2011 οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών αποτελούσαν το 72,4% του ΑΕΠ και οι εισαγωγές αγαθών και υπηρεσιών το 71,2%  , δηλαδή το εμπορικό ισοζύγιο της χώρας ήταν πλεονασματικό. Πλεονασματικό ήταν την ίδια περίοδο και το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών,0,1% του ΑΕΠ ενώ βελτιώθηκε αισθητά το 2012 ,2,7% και το 2013, 4,8 (πρόβλεψη). Εκτός από τη χειροτέρευση των βασικών μακροοικονομικών της μεγεθών η σλοβένικη οικονομία αντιμετωπίζει μια μεγάλη κρίση του τραπεζικού της τομέα, λόγω της χαμηλής κεφαλαιοποίησης του. Υπολογίζεται ότι υπάρχει ανάγκη χρηματοδότησης περίπου 6,5 δις ευρώ (το ένα πέμπτο του ΑΕΠ της χώρας) για την αποκατάσταση της κεφαλαιακής επάρκειας του σλοβενικού τραπεζικού συστήματος. Υπάρχουν και εκτιμήσεις οι οποίες ανεβάζουν το ύψος των απαιτουμένων κεφαλαίων στα 10 δις ευρώ. Στις αρχές του Σεπτεμβρίου η κυβέρνηση της Σλοβενίας αναγκάστηκε να εισφέρει 490 εκατ. ευρώ στην ιδιωτική τράπεζα  Probanka και 540 εκατ. στην Factor Banka για να αποφευχθεί η κατάρρευση.
Το μεγάλο ύψος των επισφαλών δανείων που  ακολούθησε την υπερβολική πιστωτική επέκταση την περίοδο 2003- 2011, αποτελεί χωρίς επιφυλάξεις την κύρια αιτία της σημερινής κρίσης. Το 2012 το ύψος των επισφαλών δανείων έφθασε στο 15% με ανοδική τάση ( Η Γραφική Παράσταση 1).  
Ο λόγος δανείων /ΑΕΠ των σλοβενικών τραπεζών υπερδιπλασιάστηκε την περίοδο αυτή και από 40% το 2003 έφθασε το 92% το 2011. Η αύξηση αυτή υποβοηθήθηκε από το συνδυασμό χαμηλών επιτοκίων και σημαντική εισροή ξένων κεφαλαίων πριν από την παγκόσμια  χρηματοπιστωτική κρίση , με αποτέλεσμα ο λόγος δανείων/καταθέσεις να ανέβει στο 136% τον Οκτώβριο του 2012 μετά από την κορύφωση το 2008 όταν και είχε ανέβει στο 160%. Οι βασικές τράπεζες , οι οποίες είναι κυρίως κρατικές , έχουν ανάγκη νέων κεφαλαίων για να επιτύχουν το λόγο φερεγγυότητας Tier 1 στο 9,0% με αποτέλεσμα οι αγοραία αξία τους να καταρρεύσει. Το δημόσιο χρέος από 22%του ΑΕΠ το 2008 ανήλθε στο 54,1% το 2012 ενώ το 2013 εκτιμάται ότι θα ανέλθει στο 61,5%.Ο λόγος  χρέος/ΑΕΠ των σλοβενικών μη χρηματοπιστωτικών επιχειρήσεων είναι πολύ υψηλός , υπολογίσθηκε για το 2011 στο 141%. Το χρέος προς τα ίδια κεφάλαια στον ίδιο τομέα ήταν στο 143% το 2011με τον τομέα των κατασκευών και της διαχείρισης ακινήτων να ανεβαίνει στο 315%.
Είναι περιττό να αναφερθεί,  ότι παράλληλα με την υπερπροσφορά χρηματοδοτικών πόρων   λόγω της συγκεκριμένης συγκυρίας η οποία ίσχυσε στην παγκόσμια οικονομία , ο ρόλος του  παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος[1] στην τρομακτική πιστωτική επέκταση ήταν καθοριστικός . Δεν θα μπορούσε να συμβεί κάτι το διαφορετικό στην Σλοβενία.
Γραφική Παράσταση 1
Μη αποτελεσματικά δάνεια στην Σλοβενία.

Πηγή: ΟΟΣΑ.

Τον επόμενο μήνα αναμένεται να δημοσιευθούν τα αποτελέσματα της έρευνας ενός ανεξάρτητου ελεγκτικού οργανισμού  σχετικά με την κατάσταση του σλοβένικου τραπεζικού συστήματος και όλοι περιμένουν να επιβεβαιώσουν την άσχημη κατάσταση του.  Το Eurogroup έχει σε  προτεραιότητα το ζήτημα του τραπεζικού συστήματος . Από την άλλη πλευρά η σλοβενική κυβέρνηση δηλώνει ότι είναι σε θέση να λύσει μόνη της και χωρίς βοήθεια από την Ευρώπη, το πρόβλημα του τραπεζικού συστήματος της σε μια προσπάθεια να αποφύγει την περιπέτεια …ενός μνημονίου. Οι εξελίξεις όμως δεν φαίνεται να δικαιολογούν τις καθησυχαστικές δηλώσεις των Σλοβένων υπευθύνων.   



[1] Δες: Κ. Μελάς, Οι Σύγχρονες Κρίσεις του Παγκόσμιου Χρηματοπιστωτικού Συστήματος, Εκδόσεις ΑΑ. Λιβάνη Νοέμβριος 2011.

Παρασκευή, 27 Σεπτεμβρίου 2013

Η τουρκική αυτοκινητοβιομηχανία ως παράδειγμα ΑΞΕ.




Η τουρκική αυτοκινητοβιομηχανία  ,μετά από δύο χρόνια δυνατής  μεγέθυνσης   (2010: 26% , 2011 : 8,6%) σε περιβάλλον χαμηλών επιτοκίων , εύκολης πρόσβασης στην πίστωση και μεγέθυνσης της οικονομίας , και  κατά τη διάρκεια της οποίας η εγχώρια ζήτηση κάλυψε την ασθενή εξωτερική ζήτηση   παρουσίασε το 2012 μείωση της παραγωγής της κατά -9,8%.

Το αποτέλεσμα αυτό μπορεί να ερμηνευθεί μέσω της ξαφνικής μείωσης της οικονομικής δραστηριότητας , της περιοριστικής πιστωτικής πολιτικής και της ασκούμενης έντονης δημοσιονομικής προσαρμογής στην ΕΕ η οποία αποτελεί και την μεγαλύτερη αγορά των τουρκικών εξαγωγών.
Η τουρκική αυτοκινητοβιομηχανία έχει αναπτυχθεί σημαντικά μέσω των συνεργασιών με ξένες επιχειρήσεις  επιτρέποντας στην χώρα να αποτελέσει κρίκο της παγκόσμιας αλυσίδας από το 1996 όταν συνδέθηκε με την Customs Union  και την ΕΕ το 1996. Ο ι εξαγωγές ανήλθαν στο ύψος των 22 δις δολαρίων το 2010[1]

Η Τουρκία  έχει καταστεί ένας ελκυστικός πόλος παραγωγής και εξαγωγής της αυτοκινητοβιομηχανίας δεδομένου των χαμηλών μισθών και της γεωγραφικής της θέσης η οποία της επιτρέπει την εύκολη πρόσβαση στην Ανατολική και Δυτική Ευρώπη, την Ρωσία , τη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή.

Τρεις επιχειρήσεις κυριαρχούν στον τομέα, κατέχοντας τα ¾ της συνολικής παραγωγής της χώρας: Tofas-Fiat, Oyak-Renault και  Ford - Otosan.

Ο τομέας της αυτοκινητοβιομηχανίας  εξήγαγε το 68% της συνολικής παραγωγής το 2012. Κύριος προορισμός η ΕΕ όπου καταλήγουν  τα  3/4 των εξαγωγών.

Με δεδομένη την αρνητική προοπτική της ευρωπαϊκής ζήτησης  , οι πολυεθνικές της αυτοκινητοβιομηχανίας επικεντρώνονται στις περισσότερο αναπτυσσόμενες αγορές. Ειδικά οι ασιατικές αυτοκινητοβιομηχανίες όπως  Toyota, Honda and Isuzu (Japan); Hyundai (Korea); and the Chery (China) έχουν αυξήσει ή προγραμματίζουν να αυξήσουν την παραγωγική τους ικανότητα στην Τουρκία. Επίσης η Ford Otosan κατασκευάζει ένα τρίτο εργοστάσιο στοχεύοντας σε εξαγωγές προς τις ΗΠΑ.





[1] Σ. Λυγερός – Κ.Μελάς, Μετά τον Ερντογάν τι; Εκδόσεις Πατάκη Απρίλιος 2013, σ.340-342.

ΟΙ ΑΜΕΣΕΣ ΞΕΝΕΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ.




1.       Εισαγωγή
Είναι  γνωστό ότι οι στο κυρίαρχο οικονομικό υπόδειγμα , σε παγκόσμιο επίπεδο, έχει δώσει ξεχωριστό ρόλο στις Άμεσες Ξένες Επενδύσεις (ΑΞΕ) ως βασικό επενδυτικό βραχίονα της μεγεθυντικής διαδικασίας. Το 2012[1] οι παγκόσμιες εισροές ΑΞΕ ανήλθαν σε 1,35 τρις δολάρια. Το 41,5% κατευθύνθηκε στις αναπτυγμένες χώρες ,το 52,0% στις αναπτυσσόμενες χώρες και το 6,5% στις οικονομίες σε μετάβαση. Στην Ελλάδα τα 2,9 δις δολάρια εισροών ΑΞΕ αποτελούν μία  από τις  χαμηλότερες επιδόσεις σε παγκόσμιο επίπεδο ως ποσοστό του ΑΕΠ. Ο Πίνακας 2 περιλαμβάνει στοιχεία τα οποία δείχνουν την αλήθεια της παραπάνω θέσης. Όμως η ελληνική οικονομία τα τελευταία τουλάχιστον 40 χρόνια ποτέ δεν αποτέλεσε πόλο έλξης ΑΞΕ. Οι λόγοι είναι πολλοί. Πέρα από όσα λέγονται συνήθως νομίζω ότι η παραγωγική δομή της ελληνικής οικονομίας όπως έχει διαμορφωθεί εδώ και πολλά χρόνια δεν την καθιστά ελκυστική στις ΑΞΕ. Όμως αυτή η συζήτηση δεν είναι της παρούσης. Τελευταία επιχειρείται από διάφορους κύκλους να παρουσιασθεί μια  διαφορετική εικόνα για την εξέλιξη των ΑΞΕ επενδύσεων στην ελληνική οικονομία η οποία απέχει παρασάγγας από την πραγματικότητα. Βεβαίως δεν είμαι εγώ που θα δείξω για πιο λόγο καταβάλετε αυτή η προσπάθεια. Εκείνο το οποίο θέλω να τονίσω απλά είναι ότι η πολιτική εκμετάλλευση των οικονομικών στοιχείων δεν αυξάνει την εμπιστοσύνη στην οικονομία. Όλοι οι φορείς διεθνείς και εγχώριοι έχουν τη δυνατότητα να προσεγγίσουν το ζήτημα με βάση πρωτογενή στοιχεία. Επομένως η αλληλεγγύη σε πολιτικούς φορείς μέσω της υπερθεμάτισης για στοιχεία που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα σε μέσο χρονικό διάστημα μόνο βλάβη μπορεί να δημιουργήσει στην εμπιστοσύνη προς την οικονομία. Για το λόγο αυτό θα παρουσιάσω αυτούσια κείμενα από την Τράπεζα της Ελλάδος για τις ΑΞΕ με τον απαιτούμενο σχολιασμό όπου τον θεωρώ απαραίτητο.


2.       Ο ρόλος των ξένων άμεσων επενδύσεων στη χρηματοδότηση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών

«Τα βασικά συμπεράσματα που προκύπτουν από την ανάλυση του ισοζυγίου χρηματοοικονομικών συναλλαγών από το 2001 έως το 2008 σχετικά με τις καθαρές εισροές επενδύσεων είναι: (α) η σχεδόν μηδενική συμμετοχή των ξένων άμεσων επενδύσεων
(ΞΑΕ) στη χρηματοδότηση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, (β) η
υψηλή συμμετοχή (2/3 περίπου κατά μέσο όρο) των επενδύσεων χαρτοφυλακίου και
(γ) η αύξηση, από το 2005 και μετά, της συμμετοχής των λοιπών επενδύσεων (κυρίως
διασυνοριακών δανείων).
Η χρηματοοικονομική κρίση του 2008/2009 και η επακόλουθη κρίση χρέους είχαν ως
αποτέλεσμα να καταρρεύσουν οι επενδύσεις χαρτοφυλακίου και να αποθαρρυνθούν
περαιτέρω οι ΞΑΕ κυρίως των μη κατοίκων στην Ελλάδα, λόγω της έλλειψης εμπιστοσύνης από την πλευρά των επενδυτών και της αύξησης της οικονομικής αβεβαιότητας.
 Το χρηματοδοτικό κενό που προέκυψε στο ισοζύγιο πληρωμών, αλλά και στην πραγματική
οικονομία γενικότερα, καλύφθηκε σχεδόν αποκλειστικά με την αύξηση του εξωτερικού
δανεισμού της γενικής κυβέρνησης, στο πλαίσιο των δύο προγραμμάτων στήριξης της
ελληνικής οικονομίας (το 2010 και το 2012)».
Σχόλιο: η συμβολή των  ΑΞΕ, στην χρηματοδότηση της ελληνικής οικονομίας  ολόκληρη την περίοδο ένταξης της χώρας στη ζώνη του ευρώ (αλλά και την προηγουμένη περίοδο της μεταπολίτευσης) ήταν ουσιαστικά ασήμαντη .


Ανάλυση στοιχείων ΑΞΕ, γεωγραφική και κλαδική κατανομή
«Την περίοδο από την ένταξη της Ελλάδος στη ζώνη του ευρώ έως την έναρξη της χρηματοοικονομικής κρίσης του 2008, οι εισροές ΞΑΕ στην Ελλάδα από κατοίκους του εξωτερικού ανήλθαν σωρευτικά σε 14 δισ. ευρώ, ενώ οι εκροές ΞΑΕ στο εξωτερικό από
ημεδαπούς ανήλθαν σε 12,5 δισ. ευρώ (βλ. Γραφική Παράσταση 2). Συνεπώς, την περίοδο 2001- 2008 οι καθαρές εισροές ΞΑΕ στην Ελλάδα ανήλθαν σε μόλις 1,6 δισ. ευρώ. Ετησίως,
οι εισροές ΞΑΕ στην Ελλάδα από κατοίκους του εξωτερικού ανήλθαν σε 0,9% του ΑΕΠ
κατά μέσο όρο.
Την περίοδο της κρίσης, από το 2009 έως το 2012, οι ήδη χαμηλές ΞΑΕ σχεδόν υποτριπλασιάστηκαν. Οι εισροές ΞΑΕ στην Ελλάδα από κατοίκους του εξωτερικού ανήλθαν σωρευτικά σε 5,1 δισ. ευρώ, ενώ οι εκροές ΞΑΕ στο εξωτερικό από ημεδαπούς ανήλθαν σε 3,9 δισ. ευρώ. Συνεπώς, την περίοδο 2009-2012 οι καθαρές εισροές ΞΑΕ στην Ελλάδα μειώθηκαν σε μόλις 1,2 δισ. ευρώ. Ετησίως, οι εισροές ΞΑΕ στην Ελλάδα από κατοίκους του εξωτερικού μειώθηκαν σε 0,6% του ΑΕΠ κατά μέσο όρο.
Στην πλειονότητα των περιπτώσεων, οι εισροές ΞΑΕ την περίοδο 2001-2008 αφορούσαν εξαγορές ελληνικών επιχειρήσεων, εκ των οποίων αρκετές ήταν πρώην δημόσιες
επιχειρήσεις που αποκρατικοποιήθηκαν.
Ένα μικρό ποσοστό αφορούσε πιο παραγωγικές επενδύσεις, όπως τη δημιουργία νέων (greenfield plant) ή την επέκταση υφιστάμενων επιχειρήσεων. Αντίθετα, κατά την
περίοδο 2009-2012, καταγράφεται αύξηση των ΞΑΕ που σχετίζονται με ίδρυση εταιρίας ή
αύξηση μετοχικού κεφαλαίου και σχετική επιβράδυνση των επενδύσεων για εξαγορές και
συγχωνεύσεις. Ωστόσο, θα πρέπει να σημειωθεί ότι η ανωτέρω εξέλιξη αντισταθμίστηκε
μερικώς από αρνητικά επανεπενδυθέντα κέρδη, τα οποία οφείλονται στην καταγραφή
ζημιών στους ισολογισμούς των εταιριών αποδεκτών ξένων άμεσων επενδύσεων στην
Ελλάδα (βλ. Γραφική Παράσταση 2).
 Όσον αφορά την κατανομή των ΞΑΕ κατά τομέα οικονομικής δραστηριότητας, για το
σύνολο της περιόδου 2001-2012, το 82% του συνόλου των εισροών κατευθύνθηκε σε
επενδύσεις στον τομέα των υπηρεσιών, ιδίως σε επιχειρήσεις του χρηματοπιστωτικού κλάδου, ο οποίος απορρόφησε το 45% του συνόλου των ΞΑΕ (βλ. Γραφική Παράσταση 1). Όσον αφορά τη γεωγραφική προέλευση των ΞΑΕ, σχεδόν το σύνολο των εισροών στην Ελλάδα προήλθε από χώρες της ΕΕ-27 και περίπου τα τέσσερα πέμπτα (79%) από χώρες της
ζώνης του ευρώ. Πιο συγκεκριμένα, οι κυριότερες χώρες προέλευσης των ΞΑΕ
είναι η Γαλλία και η Γερμανία, οι οποίες πραγματοποιούν πάνω από το ήμισυ των
ΞΑΕ στην Ελλάδα.
Συνεπώς, παρατηρείται συγκέντρωση των εισροών ΞΑΕ σε συγκεκριμένους τομείς της οικονομίας, ενώ το διεθνές επενδυτικό ενδιαφέρον για τη χώρα μας φαίνεται να περιορίζεται επί του παρόντος μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ.
Πράγματι, οι σημαντικότερες συναλλαγές (άνω του ενός δισ. ευρώ) την περίοδο
2001-2012 αφορούσαν (α) εισροές από την Credit Agricole (Γαλλία) για την εξαγορά
και στη συνέχεια τη συμμετοχή στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Εμπορικής Τράπεζας, (β) εισροές από την Deutsche Telekom (Γερμανία) για την εξαγορά και στη συνέχεια τη συμμετοχή στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου του ΟΤΕ και (γ) εισροές από την Societe Generale (Γαλλία) για την εξαγορά και στη συνέχεια τη συμμετοχή στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Γενικής Τράπεζας.
 Σημειώνεται ότι, λόγω του μικρού μεγέθους των ΞΑΕ στην Ελλάδα, η επίδραση μεμονωμένων συναλλαγών επί του συνόλου των ΞΑΕ είναι ιδιαίτερα μεγάλη.
Συγκριτικά με άλλες ανταγωνίστριες χώρες, την ΕΕ-27 και τη ζώνη του ευρώ, οι εισροές
ΞΑΕ στην Ελλάδα υπολείπονται σημαντικά ως ποσοστό του ΑΕΠ (βλ. Πίνακα 2).

Σχόλιο: το 82% των εισροών ΑΞΕ πηγαίνουν στις υπηρεσίες και το 45,0% του συνόλου κατευθύνονται στον χρηματοπιστωτικό τομέα, ενώ μόνο το 10,0% στη μεταποίηση. Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά για τη συμβολή των ΑΞΕ στην παραγωγική αναβάθμιση της ελληνικής οικονομίας.


Πίνακας 1




Πίνακας  2
ΑΞΕ ως ποσοστό του ΑΕΠ σε διάφορες χώρες του ίδιου περίπου επιπέδου ανάπτυξης.








Γραφική Παράσταση 1







Γραφική Παράσταση 2






Οι ΑΞΕ το 2012.
Οι άμεσες επενδύσεις στην Ελλάδα από μη κατοίκους εμφάνισαν καθαρή εισροή
που ανήλθε σε 2,3 δισ. ευρώ (έναντι εισροής 0,8 δισ. ευρώ το 2011): η ακαθάριστη
εισροή εν μέρει αντισταθμίστηκε από εκροές λόγω αρνητικών επανεπενδυθέντων κερδών
(δηλαδή ζημιών) στους ισολογισμούς των εταιρειών αποδεκτών των ξένων άμεσων
επενδύσεων στην Ελλάδα.[2]
Η κυριότερη εισροή της κατηγορίας αυτής αφορούσε συμμετοχή της Credit Agricole (Γαλλία) σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Εμπορικής Τράπεζας.[3]

Το επίπεδο των ξένων άμεσων επενδύσεων στην Ελλάδα παραμένει ιδιαίτερα χαμηλό, γεγονός που οφείλεται τόσο σε δομικούς όσο και σε συγκυριακούς παράγοντες. Το 2012 οι άμεσες επενδύσεις στο εξωτερικό από κατοίκους Ελλάδος[4] εμφάνισαν μικρή εισροή (αποεπένδυση) ύψους 30,4 εκατ. ευρώ, έναντι εκροής 1,3 δισ. ευρώ το 2011.

Σχόλιο : τα 2,795 δις των εισροών σε σύνολο 2,950 ή το 94,7% αποτελούσαν αύξηση μετοχικού κεφαλαίου τραπεζών από τις μητρικές τους προκειμένου να απαγκιστρωθούν από αυτές και να εγκαταλείψουν την Ελλάδα !!! Παρότι καταγράφονται ως ΑΞΕ ουσιαστικά δεν λειτούργησαν ποτέ ως τέτοιες. Απλά πρόκειται για εισροές οι οποίες καθοδηγήθηκαν από εντελώς  αντίθετους σκοπούς από αυτούς που καθοδηγούν τις ΑΞΕ.

Οι ΑΞΕ το πρώτο επτάμηνο 2013.
Το διάστημα Ιανουαρίου-Ιουλίου 2013 οι άμεσες επενδύσεις εμφάνισαν καθαρή εισροή ύψους 1,7 δισ. ευρώ (έναντι καθαρής εισροής 2,3 δισ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του 2012). Ειδικότερα, οι άμεσες επενδύσεις στην Ελλάδα από μη κατοίκους εμφάνισαν αύξηση (καθαρή εισροή) 910 εκατ. ευρώ, ενώ οι άμεσες επενδύσεις κατοίκων στο εξωτερικό εμφάνισαν μείωση (καθαρή εισροή) κατά 833 εκατ. ευρώ, η οποία αντιπροσωπεύει αποεπένδυση.
Πίνακας 3
 Ιανουάριος – Ιούλιος                                                       2011         2012       2013 

                                 
Σχόλιο: το πρώτο επτάμηνο του 2013 οι εισροές ΑΞΕ είναι πολύ μικρότερες από το αντίστοιχο επτάμηνο του 2012 παρότι περισσότερο από τις μισές αποτελούνται από αποεπενδύσεις ελλήνων στο εξωτερικό.  Με τα δεδομένα αυτά είναι απορίας άξιον γιατί ορισμένοι καυχόνται για την αλλαγή του κλίματος αναφορικά με την εισροή ΑΞΕ στην ελληνική οικονομία μετά την τρομακτική δημοσιονομική προσαρμογή και την αποκατάσταση της ανταγωνιστικότητάς της.


[1] UNCTAD: World Investment Report , July 2013.
[2] Σημειώνεται ότι τα επανεπενδυθέντα κέρδη για το 2012 προκύπτουν από εκτιμήσεις της Τράπεζας της Ελλάδος με βάση τα στοιχεία των ισολογισμών των εταιριών αποδεκτών ξένων άμεσων επενδύσεων για τη χρήση του 2011
[3] Οι εξελίξεις στις άμεσες επενδύσεις στην Ελλάδα διαμορφώθηκαν κυρίως από εισροές: (α) 2,3 δισεκ. ευρώ για τη συμμετοχή της Credit Agricole (Γαλλία) σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Εμπορικής Τράπεζας, (β) 213 εκατ. ευρώ για την προικοδότηση της RBS NB από τη μητρική RBS NB (Ολλανδία), (γ) 164 εκατ. ευρώ για τη συμμετοχή στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Pfizer Hellas SA από τη μητρική εταιρία στο Λουξεμβούργο, (δ) 150 εκατ. ευρώ για την συμμετοχή στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της ΑΒ Βασιλόπουλος ΑΕ από τη μητρική Delhaize Le Lion SA (Βέλγιο), (ε) 114 εκατ. ευρώ για τη συμμετοχή του Γερμανού κύριου μετόχου στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Siemens ΑΕ Ηλεκτροτεχνικών Έργων και Προϊόντων, (στ) 47 εκατ. ευρώ
για τη συμμετοχή στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Pepsico- HBH ABE από την κυπριακή εταιρία TBG Cyprus Holdings Limited, (ζ) 43 εκατ. ευρώ για τη συμμετοχή του Ολλανδού κύριου μετόχου στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Siemens Διαγνωστικά Υγείας ΑΒΕΕ, (η) 30 εκατ. ευρώ για την αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Abbot Laboratories Hellas SA από τη μητρική Abbot Investment SPRL (Λουξεμβούργο), (θ) 25 εκατ.ευρώ για την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της AbbVie Pharmaceuticals SA από τη μητρική AbbVie Investment SPRL (Λουξεμβούργο), (ι) 134 εκατ. ευρώ για την αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Allianz Hellas από τη μητρική Allianz SE (Γερμανία), (ια) 286 εκατ. ευρώ για την αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Γενικής Τράπεζας από τη μητρική Societe Generale (Γαλλία), (ιβ) 175 εκατ. ευρώ για την αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της
Johnson & Johnson Hellas SA από τη μητρική JC General Services CVBA (Βέλγιο), (ιγ) 139 εκατ. ευρώ για την αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Millenium Bank από τη μητρική Banco Comercial Portugues (Πορτογαλία), (ιδ) 105 εκατ. ευρώ για την αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της American Life Insurance Coαπό τη μητρική Metlife Alico (ΗΠΑ), (ιε) 70 εκατ. ευρώ για την αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Credit Agricole Life από τη μητρική Credit Agricole (Γαλλία), (ιστ) 60 εκατ.ευρώ για την αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Εμπορική Leasing ΑΕ από τη μητρική Credit Agricole Leasing & Factoring (Γαλλία) και (ιζ) 41 εκατ. ευρώ για την αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Janssen-Cilag Pharmaceuticals από τη μητρική JC General Services CVBA (Βέλγιο). Οι εισροές αυτές εν μέρει αντισταθμίστηκαν από εκροές λόγω αρνητικών επανεπενδυθέντων κερδών .
[4] Οι σημαντικότερες συναλλαγές αφορούν εισροές (α) 460 εκατ.ευρώ για την πώληση (αποεπένδυση) της θυγατρικής της Eurobank στην Πολωνία EFG Eurobank Ergasias SA Spolka Akcyjna Oddzial w Polsce στην αυστριακή Raiffeisen Bank International AG και (β) 100 εκατ. ευρώ από την πώληση της συμμετοχής της Τράπεζας Πειραιώς στην Marathon Banking Corporation (ΗΠΑ) στην Investors Bancorp Inc. Εξάλλου, σημειώθηκαν εκροές (α) 70 εκατ.ευρώ για τη συμμετοχή της μητρικής Jumbo SA στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της θυγατρικής Jumbo ECB (Βουλγαρία), (β) 80 εκατ. ευρώ για τη συμμετοχή της Εμπορικής Τράπεζας στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της θυγατρικής της EMPORIKI BANK CYPRUS LTD (Κύπρος) και (γ) 72 εκατ. ευρώ για τη συμμετοχή της Εurobank στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της θυγατρικής της EFG New Property Holdings (Κύπρος).__

Τρίτη, 24 Σεπτεμβρίου 2013

Μετά τις γερμανικές εκλογές τι;


Μετά τις εκλογές, την 22η Σεπτεμβρίου 2013 , σύμφωνα με όλες τις εκτιμήσεις των πολιτικών αναλυτών η καγκελάριος Ά. Μέρκελ βρίσκεται στο απόγειο της ισχύος της. Αρκετοί την θεωρούν την ισχυρότερη γυναίκα του πλανήτη. Δεν γνωρίζω αν πράγματι έτσι έχουν τα πράγματα, αλλά αν πράγματι έχουν έτσι, τότε θα πρέπει να περιμένουμε ότι οι εξελίξεις στον ευρωπαϊκό χώρο , σε μεσοπρόθεσμο  χρονικό διάστημα,  δεν μπορούν να εξελιχθούν  σύμφωνα με το εκφρασμένο εδώ και καιρό πρόγραμμα της καγκελαρίου.  Η τρέχουσα συγκυρία σηματοδοτεί τη χρυσή εποχή της Α. Μέρκελ. Από τώρα και στο εξής όμως, όλα θα γίνουν πιο δύσκολα. Άλλωστε στην ιστορία είναι γνωστό ότι το επόμενο στάδιο του απώτατου σημείου ισχύος δεν μπορεί παρά να είναι σίγουρα κάτι χαμηλότερο.
Κατ’ αρχάς η εικόνα που παρουσιάζει η Ευρώπη, με  έντονα  διαφοροποιημένους ρυθμούς μεγέθυνσης μεταξύ των χωρών – μελών (οι χώρες του περιφέρειας να βιώνουν απίστευτες μειώσεις του ΑΕΠ για αναπτυγμένες οικονομίες)  είναι  βέβαιον ότι δεν μπορεί να συνεχισθεί επί μακρόν καθώς η ακολουθούμενη οικονομική πολιτική εντείνει τις διαφοροποιήσεις  και καθιστά τις μεταξύ τους  αποκλίσεις κύριο χαρακτηριστικό της. Η οικονομική πολιτική της Μέρκελ ωθεί στην απεικόνιση της «πραγματικής» οικονομικής πραγματικότητας ως βασικής προϋπόθεσης λειτουργίας της οικονομικής και νομισματικής ένωσης.  Η αντίληψη αυτή δεδομένου ότι προκαλεί κραδασμούς υψηλής ισχύος στις περιφερειακές χώρες , αλλά και σε χώρες όπως η Ιταλία και η Γαλλία,  στην  οικονομία , στην κοινωνία και στην πολιτική των συγκεκριμένων χωρών  είναι βέβαιον ότι    θα εντείνει τις πιέσεις στη Γερμανία για ενεργότερο ρόλο της οικονομικής πολιτικής στο πλευρό της ανάπτυξης και της συνοχής.
Το επιχείρημα με βάση το οποίο η Μέρκελ κέρδισε με εντυπωσιακό τρόπο τις τελευταίες εκλογές πείθοντας τους γερμανούς ψηφοφόρους , δηλαδή  οι επιτυχίες της Γερμανίας στο εξωτερικό εμπόριο , αποτελεί για τους υπόλοιπους ευρωπαίους των χωρών του Νότου το βασικό αντεπιχείρημα για αλλαγή κατεύθυνσης της ασκούμενης οικονομικής πολιτικής. Οι χώρες της περιφέρειας  μπορούν να αντιτάξουν το επιχείρημα , το οποίο απορρέει από την προσεκτική μελέτη της ιστορίας  των τελευταίων δεκαετιών, ότι τα οικονομικά προβλήματα της Ευρώπης  δεν προκύπτουν σε καιρούς γενικής οικονομικής στασιμότητας, αλλά αντιθέτως συμπίπτουν με περιόδους κατά τις οποίες η γερμανική οικονομία αναπτύσσεται ενώ οι υπόλοιπες οικονομίες βυθίζονται. Αυτό συνέβη  την περίοδο 1992-1993,  μετά την ενοποίηση της χώρας, προκαλώντας την  συναλλαγματική κρίση εκείνης της περιόδου  και επαναλαμβάνεται και σήμερα  με την κρίση χρέους των μελών της ΕΕ μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση .
Όμως  παρά τα συντριπτικά επιχειρήματα τα οποία μπορούν να αρθρώσουν οι χώρες της περιφέρειας, η  Α. Merkel δεν προτίθεται να κάνει αλλαγές στη γενική προσέγγιση της μακροοικονομικής πολιτικής, παρότι, το πλέον πιθανό είναι ότι  θα σχηματίσει κυβέρνηση με το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD). Και δεν πρέπει να υποτιμούμε την τάση του SPD προς την "ορθοδοξία", όταν βρίσκεται στην κυβέρνηση. Το κόμμα θα συνεχίσει να υποστηρίζει την τρέχουσα περιοριστική δημοσιονομική στάση στην ευρωζώνη.
Συγκεκριμένα , θα τεθεί στις ελληνικές καλένδες οποιαδήποτε  ιδέα να χρησιμοποιήσει η Γερμανία τους βαθμούς ελευθερίας που υπάρχουν στην εγχώρια  δημοσιονομική της πολιτική για να βοηθήσει την ανύπαρκτη αναπτυξιακή πολιτική των χωρών της περιφέρειας. Σύμφωνα με τις συνήθεις πρακτικές της γερμανικής κυβέρνησης θα προταθούν κατ’ αρχάς νομικά επιχειρήματα , τα οποία θα ανασύρει είτε από το ευρωπαϊκό δίκαιο είτε από το γερμανικό σύνταγμα.  Είναι γνωστό επίσης ότι σε επίπεδο ευρωπαϊκών συνθηκών το υπάρχον θεσμικό πλαίσιο την ευνοεί.  Όλα τα μέλη της ευρωζώνης συνυπέγραψαν το δημοσιονομικό σύμφωνο, που υποχρεώνει τους πάντες να εφαρμόζουν αυστηρές δημοσιονομικές πολιτικές για να μειώνουν το δημόσιο χρέος τους. Δεν είναι τυχαίο που δεν υπάρχουν ρήτρες  σε αυτούς τους νόμους και τις συνθήκες που να επιτρέπει στις χώρες να αναβάλουν τη μείωση του χρέους σε μεγάλη περίοδο, για χάρη ενός καλύτερου μακροοικονομικού μίγματος πολιτικής. Το ότι την τελευταία περίοδο η ευρωζώνη αναδύεται αργά από την ύφεση οφείλεται  στην χαλάρωση των δημοσιονομικών στόχων. Όμως αυτή η χαλάρωση , σύμφωνα με την ακολουθούμενη και θεσμοθετημένη οικονομική πολιτική , δεν μπορεί να συνεχισθεί. Επομένως το πλέον πιθανό είναι να επιχειρηθεί να εφαρμοστεί μια  πιο σφιχτή δημοσιονομική πολιτική , σύμφωνη με το ισχύον δημοσιονομικό πλαίσιο.
Όμως η Γερμανία θα πρέπει να λάβει υπόψη της και τις γενικότερες διεθνείς οικονομικές εξελίξεις. Συγκεκριμένα , στην καταγραφόμενη διεθνώς ανοδική πορεία των επιτοκίων , λόγω της αναγγελθείσας και μη εφαρμοσθείσας ακόμη, μεταβολής  της νομισματικής πολιτικής της Fed (μείωση της ποσοτικής χαλάρωσης) οι αποδόσεις των γερμανικών ομολόγων αυξήθηκαν σημαντικά την τελευταία περίοδο. Η απόδοση του 5ετούς ομολόγου με λήξη 2016, αυξήθηκε από 0,17% το Μάιο 2013 σε 0,27 την 23η  Σεπτεμβρίου 2013. Αντίστοιχα , για την ίδια περίοδο , η απόδοση του δεκαετούς ομολόγου αυξήθηκε από 0,15% σε 0,31%. Αυτό ενδέχεται να θέσει πιέσεις και στο κόστος δανεισμού των χωρών της περιφέρειας, που τον τελευταίο χρόνο σημειώνουν μείωση και των δικών τους αποδόσεων.
Συγχρόνως όμως αποτέλεσμα της αναγγελθείσας συσταλτικής νομισματικής πολιτικής της  Fed είναι η ενδυνάμωση του αμερικανικού νομίσματος (23.09.2013 κυμαίνεται στο 1,3508 σε σχέση με το ευρώ) κάτι που θα βοηθήσει τις γερμανικές εξαγωγές και γενικότερα τις ευρωπαϊκές. Προς την ίδια κατεύθυνση οδηγεί και η μεγέθυνση της αμερικανικής οικονομίας. Ταυτόχρονα όμως ανοίγει το δρόμο για επιστροφή των κεφαλαίων από τις αδύναμες οικονομίες του νότου προς ασφαλέστερα καταφύγια κάτι που θα αυξήσει εκ νέου το κόστος δανεισμού των συγκεκριμένων χωρών δημιουργώντας νέα προβλήματα στη Μέρκελ.
Ένα δεύτερο  σημείο που κινεί το ενδιαφέρον και συνάδει με την αρχική μας  εκτίμηση περί των μελλοντικών δυσκολιών αλλά και όσων αναφέρθηκαν παραπάνω,  είναι η «εγκατάλειψη» του παραδοσιακού συμμάχου της του Φιλελεύθερου κόμματος. Έχω τη γνώμη ότι δεν είναι καθόλου τυχαία  αλλά εντάσσεται στην οπτική ότι οι  μελλοντικές εξελίξεις , τόσο σε γερμανικό επίπεδο όσο και σε ευρωπαϊκό είναι πολύ δύσκολες  έως οδυνηρές. Η Μέρκελ έχει ανάγκη ενός μεγάλου κόμματος , το οποίο ειρήσθω εν παρόδω, στήριξε όλες τις ευρωπαϊκές επιλογές της την περίοδο της κρίσης χρέους των ευρωπαϊκών περιφερειακών χωρών. Επίσης μη λησμονούμε ότι όλες οι διαρθρωτικές  αλλαγές στην οικονομία έγιναν από τους σοσιαλδημοκράτες του Σρέντερ και η Μέρκελ απλά τις εφαρμόζει . Στη σημερινή φάση φαίνεται ότι η γερμανική οικονομία έχει εξαντλήσει τη δυναμική αυτών των διαρθρωτικών αλλαγών και χρειάζεται νέες. Επίσης ο (ατελέστατος) σχεδιασμός της καγκελαρίου  για το ευρωπαϊκό γίγνεσθαι έχει ανάγκη μιας εθνικής στήριξης με δεδομένο την απόλυτη πρωτοκαθεδρία  της γερμανικής οικονομίας. Είναι δύσκολο να αρνηθούν οι σοσιαλδημοκράτες αυτή την πρόσκληση.