Τρίτη, 30 Απριλίου 2013

Η κυβέρνηση και ο κομβικός μήνας Ιούνιος 2013.



Γιατί η κυβέρνηση χαρακτηρίζει κομβικής σημασίας το επόμενο δίμηνο και πόσο θα αλλάξει το κλίμα εάν μειωθούν οι συντελεστές στην εστίαση και το πετρέλαιο θέρμανσης;

Δεν νομίζω ότι υπάρχει κάποιος σημαντικής σημασίας λόγος ο οποίος το επόμενο δίμηνο έχει την αποφασιστική δύναμη να μεταβάλλει την εξέλιξη των πραγμάτων προς θετικότερες εξελίξεις. Απλά η κυβέρνηση χρησιμοποιεί επικοινωνιακά τεχνάσματα αυτού του είδους προσβλέποντας σε πολλαπλά θετικά αποτελέσματα ενεργειών οι οποίες έχουν δρομολογηθεί μέσω του μνημονίου. Συγκεκριμένα : η πρώτη και σημαντικότερη είναι αυτή της ελπίδας ότι δεν θα χρειαστούν να ληφθούν περαιτέρω μέτρα κάτι που δίνει την ελπίδα το εισόδημα της χώρας να προσγειωθεί σε κάποιο επίπεδο δεδομένου ότι η παραπέρα μείωσή του θα είναι καταστροφική για την οικονομία και την κοινωνία. Επίσης ελπίζει να αρχίσουν τα έργα στους οδικούς άξονες , να τελειώσει η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, να επιστραφούν τα χρωστούμενα από το δημόσιο στον ιδιωτικό τομέα και να αρχίσει η τουριστική περίοδος στην οποία βασίζει πολλές ελπίδες για την εποχική μείωση της ανεργίας. Η μείωση του ΦΠΑ στην εστίαση και στο πετρέλαιο θέρμανσης αναμένεται ότι θα βοηθήσει στην αύξηση της κατανάλωσης των αντίστοιχων προϊόντων  και συνεπώς αναμένεται να αυξηθούν οι θέσεις εργασίας στον τουρισμό και ότι τα έσοδα του δημοσίου θα είναι μεγαλύτερα από την αυξημένη κατανάλωση πετρελαίου.    


Τι σημαίνει για την οικονομία το γεγονός ότι οι μπουλντόζες έπιασαν ξανά δουλειά στα μεγάλα έργα;

Κατ’ αρχάς πρέπει να σημειώσουμε ότι δεν έπιασαν ακόμη δουλειά. Θα πρέπει πρώτα να συμφωνήσουν οι συμμετέχοντες τράπεζες στο επενδυτικό σχήμα και να περάσουν οι συμβάσεις από τη Βουλή των Ελλήνων. Καλώς εχόντων των εξελίξεων οι εργασίες στον πρώτο οδικό άξονα Κορίνθου – Πατρών θα αρχίσουν το Σεπτέμβριο- Οκτώβριο. Θα είναι μια θετική εξέλιξη αλλά προς θεού δεν πρόκειται να οδηγήσει δε λύση του οικονομικού προβλήματος.


Σήμερα οι άνεργοι είναι περίπου 1,5 εκατομμύριο. Πότε κατά τη γνώμη σας θα μειωθεί το ποσοστό στα επίπεδα του 15%;

Η ανεργία με σημερινά στοιχεία της Eurostat ανέρχεται στο 27,2% του ενεργού πληθυσμού με ανοδική τάση. Δηλαδή αναμένεται και τον επόμενο χρόνο η ανεργία να αυξηθεί . Μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν επίσημες ενδείξεις ότι η ανεργία αυξάνεται με φθίνοντα ρυθμό, όχι να μιλάμε για αναστροφή της τάσης. Επομένως για να κατέλθει η ανεργία στο 15,0% δεν υπάρχει στατιστική βάση για οποιαδήποτε εκτίμηση. Συνεπώς είναι άγνωστο το πότε  και περισσότερο φαντάζει για μακρινό όνειρο.

Με δεδομένο ότι η αγορά έχει στεγνώσει, τα πράγματα για την ελληνική οικονομία θα είναι καλύτερα ή χειρότερα το φθινόπωρο;

 Νομίζω ότι το φθινόπωρο είναι αρκετά μακριά για τις εποχές που ζούμε. Πάντως η κατάσταση δεν θα είναι διαφορετική από αυτή την οποία ζούμε σήμερα. Για τις αμοιβές της εργασίας θα είναι χειρότερη. Η ανεργία δεν θα έχει δείξει τάση μείωσης. Τα έσοδα του δημοσίου θα συνεχίζουν να υπολείπονται των προγραμματισμένων. Η ρευστότητα θα συνεχίσει να απουσιάζει. Οι ιδιωτικοποιήσεις δεν θα έχουν τον χρόνο να ωριμάσουν. Συνεπώς αν κάτι το εξαιρετικό δεν συμβεί (δεν φαίνεται στον ορίζοντα κάτι τέτοιο) τα πράγματα θα τείνουν προς την προσγείωσή τους σε χειρότερο επίπεδο δεδομένου ότι η ύφεση θα υπερβεί το 4,5% το 2013.  

Φοβάστε κοινωνική έκρηξη ή είναι κάτι που η εμπειρία έδειξε ότι δεν ισχύει στην περίπτωση της Ελλάδας;

Η κοινωνική έκρηξη είναι κάτι το οποίο κανείς δεν γνωρίζει αν και πότε θα ξεσπάσει. Ασήμαντα γεγονότα μπορούν να οδηγήσουν σε αυτή. Οι κοινωνικές εξεγέρσεις είναι δύσκολο να οδηγήσουν στη λύση που ο κάθε ένας φαντασιώνεται. Η οποιαδήποτε εξέγερση δεν σηματοδοτεί ταυτόχρονα και λύση των προβλημάτων.

Κατά πόσο είναι υπαρκτό το ενδεχόμενο να επιστρέψει η χώρα στην ανάπτυξη στις αρχές του 2014;

Θεωρώ ότι δεν θα υπάρξει μεγέθυνση του ΑΕΠ στις αρχές του 2014. Περισσότερο πιθανό φαίνεται να συμβεί στις αρχές του 2015. Όμως θα είναι μια μεγέθυνση η οποία θα κυμαίνεται γύρω από τη στασιμότητα και το πλέον πιθανό θα είναι μια μεγέθυνση χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα στο ποσοστό της ανεργίας και στις αμοιβές της εργασίας. Συνεπώς θα έχουμε εισέλθει σε μια αγωνιώδη προσπάθεια διατήρησης του κατώτατου σημείου ισορροπίας.

Καλύτερες μέρες λοιπόν πότε θα έρθουν;

Εξαρτάται πως εννοούμε τις καλύτερες μέρες. Τέτοιες μπορεί να είναι όταν σταματήσει η κατηφόρα και για αρκετά χρόνια θα σερνόμαστε σε μια σχετική στασιμότητα.  Το υπόδειγμα το οποίο επιχειρούν να επιβάλλουν στην ελληνική οικονομία , δεν μπορεί να δημιουργήσει συνθήκες πλήρους απασχόλησης . Επίσης δεν επιτρέπει μεγέθυνση των αμοιβών εργασίας . Αντιθέτως βασίζεται στην υψηλή απόδοση του κεφαλαίου .



Τετάρτη, 24 Απριλίου 2013

Το λάθος των Reinhart και Rogoff σχετικά με το ύψος του λόγου ΔΧ/ΑΕΠ ως ανυπέρβλητου εμποδίου της μεγέθυνσης του ΑΕΠ.




Μετά τα λάθη στον υπολογισμό των  δημοσιονομικών  πολλαπλασιαστών ,την  υπόθεση της  δημοσιονομικής συστολής(προσαρμογή) ως εμπεριέχουσας εγγενώς αναπτυξιακές δυνατότητες τώρα άλλη μια υπόθεση- δόγμα της επικρατούσας μακροοικονομικής αντίληψης φαίνεται ότι δέχεται τα πυρά της έντονης  κριτικής αμφισβήτησης: πρόκειται για την υπόθεση σύμφωνα με την οποία χώρες με  λόγο δημοσίου χρέους/ΑΕΠ μεγαλύτερο του 90.0% παρουσιάζουν σημαντικά μικρότερο ρυθμό μεγέθυνσης του ΑΕΠ σε σχέση με τις  χώρες με μικρότερο λόγο ΔΧ/ΑΕΠ.
    Το 2010 , εν μέσω της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, δημοσιεύτηκε μελέτη δύο γνωστών οικονομολόγων – καθηγητών πανεπιστημίου ( Carmen Reinhart Kenneth Rogoff) με τον τίτλο: “Growth in a time of Debt”( NBER ,Working Paper 15639, January 2010. http://www.nber.org/papers/w15639).
Το βασικό συμπέρασμα της μελέτης ήταν ότι οι μέσοι ρυθμοί μεγέθυνσης των χωρών με δημόσιο χρέος υψηλότερο του 90,0% του ΑΕΠ είναι μικρότεροι τουλάχιστον κατά 1,0% από χώρες με μικρότερο λόγο ΔΧ/ΑΕΠ.
Η συγκεκριμένη μελέτη όχι μόνο αποτέλεσε σημείο αναφοράς των θεωρητικών συζητήσεων αλλά προεξαρχόντως  υιοθετήθηκε ως κανόνας άσκησης της οικονομικής πολιτικής.
Οι πρώτες κριτικές απαντήσεις στην άποψη αυτή κυρίως επικεντρώθηκαν στην κατεύθυνση της αιτιακής σχέσης  που συνδέει τα δύο μεγέθη που σχηματίζουν τον λόγο ΔΧ/ΑΕΠ. Για παράδειγμα οι Josh Bivens John Irons (Government Debt and Economic Growth, Economic Policy Institute , July 26,2010, Briefing Paper 271) υποστήριξαν με αρκετή αληθοφάνεια τη γνωστή υπόθεση ότι η αιτιακή σχέση μεταξύ των δύο μεγεθών  είναι αντίστροφη, δηλαδή είναι ο μικρότερος ρυθμός μεγέθυνσης του ΑΕΠ που οδηγεί  σε υψηλότερο λόγο ΔΧ/ΑΕΠ. Όμως  οι δύο μελετητές θεώρησαν ότι τα χρησιμοποιηθέντα στοιχεία ήταν ακριβή. Επειδή η εκφρασθείσα  αντίρρηση  ήταν γνωστή  στους κύκλους των οικονομολόγων δεν δημιουργήθηκε σοβαρό ζήτημα.
Όμως τα πράγματα μεταβλήθηκαν άρδην όταν δημοσιεύτηκε  μια νέα μελέτη (Thomas Herndon, Michael Ash , Robert Pollin : Does High Public Debt Consistently Stifle Economic Growth? A Critique of Reinhart and Rogoff, PERI, WP series 322, April 2013) , μέσω της οποίας δείχνεται με σαφήνεια ότι τα εμπειρικά δεδομένα πάνω στα οποία είχε στηριχθεί η μελέτη είχαν υποστεί «επιλεκτική παρέμβαση».
Συγκεκριμένα  : ορισμένα έτη δεν είχαν συμπεριληφθεί  και κατά σύμπτωση στα έτη αυτά είχε διαπιστωθεί υψηλό ΔΧ/ΑΕΠ αλλά και μεγέθυνση του ΑΕΠ  μεγαλύτερη της υποτιθεμένης. Επίσης στην ηλεκτρονική επεξεργασία των στοιχείων δεν είχαν συμπεριληφθεί πέντε χώρες .
Συμπερασματικά σύμφωνα με τους μελετητές ο μέσος όρος του ρυθμού μεγέθυνσης του  πραγματικού ΑΕΠ για τις χώρες που έχουν λόγο ΔΧ/ΑΕΠ πάνω από το 90,0% είναι 2,2% και όχι -0,1% όπως παρουσιάζουν οι Reinhart και Rogoff. Επομένως το ύψος του ΔΧ πάνω από το 90,0% δεν αποτελεί ανυπέρβλητο εμπόδιο στη μεγέθυνση του ΑΕΠ και άρα στη μείωση του λόγου ΔΧ/ΑΕΠ.  
Άλλωστε η ιστορική πραγματικότητα είναι αδιάψευστος μάρτυρας αυτού του γεγονότος.
Αρκεί μια απλή τυχαία περιήγηση στην οικονομική ιστορία του 20 ου αιώνα, αφήνοντας κατά μέρος τις «άκαμπτες επιστημονικά» οικονομετρικές αναλύσεις , για να εξακριβωθεί δια γυμνού οφθαλμού η παραπάνω άποψη. Τα έτη που ακολούθησαν το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο στην ΜΒ και στις ΗΠΑ και αντίστοιχα τα τελευταία είκοσι έτη σχετικά με τις οικονομίες του Βελγίου , της Ιταλίας και της Ιαπωνίας όπου το ΔΧ ήταν πάνω από το 90,0% του ΑΕΠ και τίποτε το σημαντικό δεν συνέβηκε. Στην Ιαπωνία και στην Ιταλία η στασιμότητα της οικονομίας οδήγησε σε μικρή αύξηση του ΔΧ ενώ στις ΗΠΑ και ΜΒ όταν επανήλθε η μεγέθυνση της οικονομίας το επίπεδο του ΔΧ μειώθηκε ως ποσοστό του ΑΕΠ, χωρίς να εξαναγκαστούν να εφαρμόσουν μέτρα λιτότητας και δημοσιονομικής πολιτικής.


Τρίτη, 23 Απριλίου 2013

Ιστορικές αναλογίες;



Κατά τη δεκαετία του 1950 και ειδικά στο δεύτερο μισό της ,ενισχύεται σημαντικά η ολιγοπωλιακή δομή του τραπεζικού συστήματος.
Η πρώτη αιτία ήταν η επιβληθείσα από το κράτος συγχώνευση της Εθνικής με την Τράπεζα Αθηνών το 1953, που οδήγησε  σε ένα ίδρυμα τερατώδους μεγέθους[1]. Η συγχώνευση πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με το Νόμο 2292 του Φεβρουαρίου του 1953  και επιβλήθηκε με την έκδοση Βασιλικού Διατάγματος (δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως στις 27.2.1953) . Παράλληλα βάσει του Νόμου 2292/53 «Περί συγχωνεύσεως ανωνύμων τραπεζικών εταιρειών» , αυξήθηκε το 1954 το μετοχικό κεφάλαιο της ΕΤΕΑ κατά το 1/3 του υφισταμένου Μετοχικού Κεφαλαίου  και  διατέθηκε αποκλειστικά και μόνο υπέρ των ΝΠΔΔ με αποτέλεσμα να περιέλθει η τράπεζα υπό πλήρη κρατικό έλεγχο.
Η δεύτερη συναφής εξέλιξη , κατά το ίδιο περίπου διάστημα με τη συγχώνευση , είναι η απόκτηση από τον Στρατή Ανδρεάδη της πλειοψηφίας της Εμπορικής Τράπεζας[2] , τρίτης σε μέγεθος εμπορικής τράπεζας της χώρας. Η σημαντικότερη ίσως συνέπεια της συγχώνευσης ΕΤΕ- και Τράπεζας Αθηνών ήταν ότι αποτέλεσε την αφετηρία ανόδου της Εμπορικής Τράπεζας , που επρόκειτο να μετατρέψει την άλλοτε μονοπωλιακή δομή του εμπορικού τραπεζικού συστήματος σε δυοπώλιο[3].
Η ευνοϊκή αντιμετώπιση του ομίλου Ανδρεάδη από την Κυβέρνηση Παπάγου ήταν εμφανής από τις πρώτες ημέρες της ανάληψης των καθηκόντων της. Η αρχή έγινε με την ανάθεση στον Όμιλο (που είχε υπό τον έλεγχό του σειρά επιχειρήσεων στους κλάδους της ναυτιλίας, ναυπηγείων, ασφαλειών, μεταλλουργείων, ηλεκτρικών σιδηροδρόμων κτλ) σημαντικών δημοσίων έργων. Στον χώρο του τραπεζικού τομέα όμως έγινε η μεγαλύτερη αλλαγή. Το 1957 η Εμπορική Τράπεζα εξαγόρασε τις ελλαδικές επιχειρήσεις της βρετανικών συμφερόντων Ιονικής Τράπεζας (τέταρτης σε μέγεθος μεταξύ  των ελληνικών εμπορικών τραπεζών). Η Ιονική είχε υπό τον έλεγχό της την (πέμπτη σε μέγεθος) Λαϊκή Τράπεζα , με την οποία και συγχωνεύθηκε το 1957. Όμως το σημαντικότερο ίσως συμβάν ήταν ότι για την εξαγορά της Ιονικής και Λαϊκής , η Εμπορική χρηματοδοτήθηκε από την Τράπεζα της Ελλάδος με δάνειο 635.000 χάρτινων λιρών Αγγλίας, για το οποίο δόθηκε ειδική νομοθετική εξουσιοδότηση. Προέκυψε έτσι ένα πανίσχυρο δυοπώλιο, Εθνικής Τράπεζας και Εμπορικής Τράπεζας, που επρόκειτο να κυριαρχήσει στο τραπεζικό σύστημα κατά τις επόμενες δεκαετίες, μέχρι την εποχή όπου ο Όμιλος της Εμπορικής Τράπεζας σιγά – σιγά αλλά σταθερά οδηγήθηκε στην διάλυσή του σύμφωνα με τις επιλογές των κυβερνήσεων της εποχής και με γνωστούς πρωταγωνιστές.
Σήμερα βρισκόμαστε , μετά από την ουσιαστική πτώχευση της χώρας και την οικονομική κρίση η οποία κυριολεκτικά την έχει οδηγήσει στην οικονομική και κοινωνική κατάρρευση, εκ νέου σε παρόμοια κατάσταση. Το τραπεζικό σύστημα της χώρας  εκ νέου, οδηγείται σε μια βίαιη , αλλά προφανώς αναγκαία λόγω των διαμορφούμενων  συνθηκών , συγκεντροποίηση όμως σε σαφώς διαφορετικές συνθήκες προοπτικής της ελληνικής οικονομίας. Τότε η χώρα έβγαινε από μια πολύ δύσκολη περίοδο με πολύ χαμηλό επίπεδο ανάπτυξης και εισοδήματος και ο δρόμος της αναπτύξεως ήταν μονόδρομος. Το χαμηλότατο επίπεδο εισοδήματος προσδιόριζε από μόνο του την ανάγκη μεγέθυνσης τη οικονομίας. Σήμερα η ελληνική κοινωνία βιώνει μια ολοσχερή πτώση σε όλα τα επίπεδα του κοινωνικού βίου το οποίο έχει επιβληθεί με όρους  τιμωρητικής πολιτικής από τους ευρωπαϊκούς εταίρους  και παράλληλα ένα βαθύ αίσθημα απογοήτευσης για τις βασικές επιλογές των πολιτικών της ελίτ. Η ανάκαμψη της χώρας , σε ένα διεθνές περιβάλλον αντίξοο, φαντάζει εξαιρετικά δύσκολη, παρά τα περί του αντιθέτου λεγόμενα. Συνεπώς και οι προοπτικές του τραπεζικού συστήματος, παρά τις όποιες  ομοιότητες με την περίοδο της δεκαετίας του πενήντα, θα είναι δύσκολες και σαφώς υποκείμενες στα  νέα προβλήματα της σύγχρονης εποχής.




[1] Για μια εκτενή όσο και πλήρη εξιστόρηση του γεγονότος δες: Γ. Παγουλάτος , Η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος 1940-2000. Ιστορικό Αρχείο της Εθνικής Τράπεζας 2006, σ..193-286.

[2] Σημαντικό πακέτο μετοχών της Εμπορικής Τράπεζας από τα τέλη του Μεσοπολέμου έλεγχε η ΕΤΕ.
[3] Γ. Παγουλάτος, Η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος 1940-2000. Ιστορικό Αρχείο της Εθνικής Τράπεζας 2006, σ..282.

Κυριακή, 21 Απριλίου 2013

Είναι αλήθεια ότι τα νοικοκυριά των νοτίων χωρών διαθέτουν περισσότερο πλούτο από τα αντίστοιχα γερμανικά[1];



Μια πρόσφατη μελέτη της ΕΚΤ , σχετικά με τον πλούτο των νοικοκυριών των χωρών της ευρωζώνης , παρουσιάστηκε από τα ΜΜΕ ως απόδειξη ότι τα νοικοκυριά των νοτίων χωρών διαθέτουν περισσότερο πλούτο από τα νοικοκυριά των βορείων χωρών. Σπάνια στατιστική μέτρηση χρησιμοποιήθηκε για πολιτικούς λόγους όπως η συγκεκριμένη μελέτη.
Η ΕΚΤ παρουσιάζει τον καθαρό πλούτο των νοικοκυριών των χωρών της ευρωζώνης με βάση τη διάμεσο τιμή[2]  (Γραφική παράσταση 1). Εύκολα παρατηρούμε ότι η διάμεση τιμή του πλούτου των γερμανικών νοικοκυριών είναι η χαμηλότερη μεταξύ των αναφερομένων χωρών της ευρωζώνης. Επίσης εύκολα παρατηρούμε τις μεγάλες διαφορές που υπάρχουν εντός της ευρωζώνης: τα βέλγικα, ισπανικά και ιταλικά νοικοκυριά εμφανίζονται να έχουν διάμεσο τιμή τρεις και τέσσερις φορές μεγαλύτερη της αντιστοίχου των γερμανικών νοικοκυριών.  Ακόμα η διάμεσος τιμή των ελληνικών νοικοκυριών, σχετικά με τον πλούτο , είναι δύο φορές μεγαλύτερη των γερμανικών. Η δημοσίευση αυτών των στοιχείων οδήγησε πολλούς παρατηρητές να θεωρήσουν ότι δεν είναι αποδεκτό οι «φτωχοί» γερμανοί να πληρώνουν για τη διάσωση των «πλουσιότερων» Νοτίων.

Γραφική παράσταση 1.
Καθαρός  πλούτος διάμεσων νοικοκυριών (1000 ευρώ).
 
Πηγή: European Central Bank , “The Eurosystem Household Finance and Consumption Survey, Results from the First Wave”, Statistics Paper Series 2, April.

Επίσης στην ίδια μελέτη η ΕΚΤ δημοσίευσε το μέσο όρο του καθαρού πλούτου των νοικοκυριών στην ευρωζώνη (Γραφική παράσταση 2). Τα στοιχεία αυτά σε συνδυασμό με τα αντίστοιχα τα οποία αφορούν τη διάμεσο τιμή δίνουν εξαιρετικές πληροφορίες για την πραγματική κατάσταση της κατανομής του πλούτου. Όσο μεγαλύτερη είναι η διαφορά μεταξύ της διαμέσου τιμής και της τιμής του μέσου όρου τόσο μεγαλύτερη είναι η ανισότητα κατανομής του πλούτου σε κάθε χώρα. Εμφανώς η ανισότητα κατανομής είναι μεγαλύτερη στην Γερμανία. Αυτό παρουσιάζεται στην Γραφική παράσταση 3 όπου έχει υπολογιστεί ο λόγος μέσου όρου/διάμεσο.

Γραφική παράσταση 2.
Μέσος όρος καθαρού πλούτου νοικοκυριών (1000 ευρώ).

Πηγή: European Central Bank οπ.παρ

Στη Γερμανία ο μέσος όρος του πλούτου των νοικοκυρών είναι τέσσερις φορές μεγαλύτερος από τη διάμεσο τιμή. Αυτό σημαίνει ότι η Γερμανία έχει τη μεγαλύτερη ανισοκατανομή πλούτου μεταξύ των αναφερομένων χωρών της ευρωζώνης. Υπάρχει τεράστιος πλούτος στα γερμανικά νοικοκυριά αλλά είναι συγκεντρωμένος στα υψηλά κλιμάκια. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Γραφικής παράστασης 4, το 20,0% των υψηλότερων κλιμακίων κατανομής πλούτου (νοικοκυριά) κατέχουν 149 φορές υψηλότερο πλούτο από το 20,0% των χαμηλότερων κλιμακίων.


Γραφική παράσταση 3.
Ο λόγος μέσου όρου /διάμεσης τιμής.

Πηγή:  Paul De Grauwe, Yuemei Ji,    Are Germans really poorer than Spaniards, Italians and Greeks? Vox.eu,16 April 201


Γραφική παράσταση 4.
Υψηλό ποσοστό πλούτου 20,0%/ χαμηλό ποσοστό πλούτου 20,0%


Πηγή: European Central Bank (2013b).
Το ερώτημα που προκύπτει είναι το κατά πόσον ο δείκτης του πλούτου των νοικοκυριών αποτελεί σωστό δείκτη του πλούτου ενός έθνους. Είναι λογικό να σκεφτεί κανείς ότι ο υπάρχουν δύο ακόμα θεσμικά υποκείμενα : το κράτος και οι επιχειρήσεις.
Η χρησιμοποίηση των διαθέσιμων στοιχείων επιτρέπει την προσέγγιση αυτού του προβλήματος. Χρησιμοποιούμε το καθαρό κατά κεφαλή κεφαλαιακό απόθεμα των χωρών μελών της ευρωζώνης. Υπάρχουν δύο ορισμοί. Ο πρώτος αφορά στο εγχώριο κατά κεφαλή απόθεμα κεφαλαίου. Ο δεύτερος είναι το άθροισμα του εγχώριου κεφαλαιακού αποθέματος και την καθαρή διεθνή επενδυτική θέση σε σχέση με το υπόλοιπο του κόσμου

Γραφική παράσταση 5.
 Εγχώριο απόθεμα κατά κεφαλή κεφαλαίου (ευρώ).

ΠηγήPaul De Grauwe, Yuemei Ji,    Are Germans really poorer than Spaniards, Italians and Greeks? Vox.eu,16 April 2013




Γραφική παράσταση  6. Συνολικό απόθεμα κατά κεφαλή κεφαλαίου (ευρώ).


ΠηγήPaul De Grauwe, Yuemei Ji,    Are Germans really poorer than Spaniards, Italians and Greeks? Vox.eu,16 April 2013

 Επομένως γίνεται φανερό ότι οι βόρειες ευρωπαϊκές χώρες είναι πολύ πλουσιότερες από τις νότιες και όλη η συζήτηση δεν ήταν τίποτε άλλο από φτηνή προπαγάνδα.





  1Paul De Grauwe, Yuemei Ji,  Are Germans really poorer than Spaniards, Italians and Greeks? Vox.eu,16 April 2013


[2] Μέσος όρος     που είναι το αριθμητικό μέσο και υπολογίζεται προσθέτοντας μιας ομάδα αριθμών και, στη συνέχεια, διαιρώντας το άθροισμά τους δια το πλήθος αυτών των αριθμών. Για παράδειγμα, ο μέσος όρος των αριθμών 2, 3, 3, 5, 7 και 10 είναι 30 δια 6, που ισούται με 5.
Διάμεση τιμή     που είναι ο μεσαίος αριθμός σε μια ομάδα αριθμών. Δηλαδή, οι μισοί αριθμοί έχουν μεγαλύτερη τιμή από τη διάμεση και οι άλλοι μισοί έχουν μικρότερη. Για παράδειγμα, η διάμεση τιμή των αριθμών 2, 3, 3, 5, 7 και 10 είναι 4.
Επικρατούσα τιμή     που είναι ο αριθμός που προκύπτει πιο συχνά σε μια ομάδα αριθμών. Για παράδειγμα, η επικρατούσα τιμή των αριθμών 2, 3, 3, 5, 7 και 10 είναι 3.
Για συμμετρική κατανομή μιας ομάδας αριθμών, αυτά τα τρία μεγέθη κεντρικής τάσης είναι ίδια. Για μια ασύμμετρη κατανομή σε μια ομάδα αριθμών τα μεγέθη μπορούν να διαφέρουν.