Πέμπτη, 28 Μαρτίου 2013

Η Κύπρος σε ζοφερούς καιρούς.



Γιατί ξέμεινε η Μεγαλόνησος από συμμαχίες .

Η μεγαλόνησος δεν ξέμεινε από συμμαχίες. Η Κύπρος επέλεξε να γίνει μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της ευρωζώνης πολύ πρόσφατα το 2008. Επομένως έχει κάνει τις επιλογές της. Παράλληλα συνεργάζεται και με το Ισραήλ τελευταία με στόχο την κοινή εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων που βρίσκονται στην ΑΟΖ του νησιού. Συγχρόνως συζητιέται και η περίπτωση η Κύπρος , με κάποια φόρμουλα , να ενταχθεί στα περίχωρα του ΝΑΤΟ, παρακάμπτοντας την Τουρκική αρνητική θέση. Επομένως η Κύπρος έχει επιλέξει στρατόπεδο. Δεν είναι πια η αδέσμευτη χώρα υπό τον Μακάριο, παρότι την εποχή εκείνη το κίνημα των αδεσμεύτων στηρίζονταν στην ύπαρξη του διπολισμού σε πλανητική εποχή.
Τώρα το παράδειγμα της συνεργασίας με το Ισραήλ για την εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων , δείχνει το πώς δημιουργούνται οι συνεργασίες και ίσως αργότερα να μετατραπούν σε συμμαχίες. Θέλω να πω ότι οι συμμαχίες φτιάχνονται σε βάθος χρόνου , με μεγάλη προσπάθεια και με αμοιβαία συμφέροντα τα οποία να μην προσκρούουν σε ισχυρότερα συμφέροντα της άλλης χώρας.
Η Ρωσία αποτελεί ένα ισχυρό φαντασιακό του ελληνισμού . Η αλήθεια όμως είναι ότι ουδέποτε τα συμφέροντα της Ρωσίας δεν ταυτίστηκαν με αυτά του ελληνισμού , εκτός από επιμέρους συμβάντα. Το Ανατολικό ζήτημα αποτέλεσε και αποτελεί  ακόμη και σήμερα καθοριστικό παράγοντα της πολιτικής εξάρτησης της Ελλάδος από τη Δύση. Το ζήτημα αυτό καθ’ αυτό και η εμπλοκή της Ελλάδας σε αυτό της έχει  επιτρέψει  εκτός από καταστροφές να γευθεί και πολλές επιτυχίες.   

Ποιοι και γιατί θέλουν να την εξαφανίσουν από τη νέα γεωπολιτική σκακιέρα

Κανένας δεν θέλει να την εξαφανίσει από την γεωπολιτική σκακιέρα εκτός φυσικά από τους Τούρκους. Η Γερμανία επιθυμεί διακαώς να επικυριαρχήσει στο σύνολο της ευρωζώνης και φυσικά και επί της Κύπρου. Όμως  το πρόβλημα με τους υδρογονάνθρακες, θα αντιμετωπισθεί όταν αρχίσει, αν αρχίσει, η παραγωγή τους.
Το ζητούμενο είναι να προχωρήσουν οι διαδικασίες για την έναρξη της εξόρυξης και όχι όλα όσα λέγονται χωρίς νόημα περί τιτλοποιήσεων κτλ. Παρόλα αυτά η άγνοια και η αλαζονεία θα συνεχίσουν να κυριαρχούν.

Η επαναπροσέγγιση της Τουρκίας με το Ισραήλ και ο ρόλος του Ομπάμα.

Ο ρόλος του προέδρου Ομπάμα ήταν καθοριστικός στην συγνώμη που ζήτησε ο πρωθυπουργός της Κυβέρνησης του Ισραήλ , Νετανιάχου, προς τον πρωθυπουργό της Τουρκίας κ. Ερντογάν. Βεβαίως η συγνώμη αφορά σε συγκεκριμένο γεγονός και συγκεκριμένα στην επέμβαση των ισραηλινών κομάντος στο τουρκικό πλοίο Μαβί Μαρμαρά. Όμως έχω την γνώμη ότι ανοίγει πάλι ένα μεγάλο παράθυρο για γενικότερη συνεργασία των δύο χωρών. Επίσης σε αυτή την άποψη  οδηγεί και η απουσία από τη νέα κυβέρνηση του αρχιτέκτονα της προσέγγισης Ισραήλ- Κύπρου και Ελλάδος πρώην υπουργού των εξωτερικών Λίμπερμαν . Παρά το ότι το τηλεφώνημα έγινε την τελευταία στιγμή πριν αναχωρήσει ο Ομπάμα , μάλιστα έγινε από το αεροδρόμιο, είναι σίγουρο ότι είχε προετοιμαστεί το έδαφος πολύ καιρό πριν. Τώρα είναι βέβαιον ότι το Ισραήλ είναι υποχρεωμένο να ακούσει διαζώσης τις αιτιάσεις των τούρκων και λογικά μερικές από αυτές να τις λάβει υπόψη του. Σίγουρα τα πράγματα γίνονται δυσκολότερα για την Κυπριακή δημοκρατία αλλά έχω την γνώμη ότι το Ισραήλ δεν θα εγκαταλείψει τόσο εύκολα τις συμφωνίες του με την Κύπρο δεδομένου ότι έχει συμφέρον. Οι ποσότητες υδρογονανθράκων και των δύο  χωρών ίσως αποτελούν ικανό μέγεθος για εκμετάλλευση.



Η αλήθεια για τα αντίποινα της Ρωσίας και η πραγματική επιδίωξη της Μέρκελ

Έχω αναφερθεί και παλαιότερα δεν πρόκειται να υπάρξουν αντίποινα από την Ρωσία προς την Γερμανία. Οι δύο χώρες αντιθέτως επιθυμούν σύσφιξη των σχέσεών τους.
Η πραγματική επιδίωξη της Μέρκελ αυτή την περίοδο είναι να επιβάλλει το σχέδιό της για την δημοσιονομική προσαρμογή και την πληρωμή του κόστους από αυτούς που φέρουν την ευθύνη της καταστροφής. Η κατίσχυση αυτής της αντίληψης θεωρεί ότι θα της επιτρέψει στο μέλλον να ωφεληθεί και οικονομικά.

Τι πρέπει να κάνει τώρα η Ελλάδα σχετικά με τη δική της ΑΟΖ

Η Ελλάδα είτε ανακηρύξει την ΑΟΖ μόνη της ή όχι πάντοτε πρέπει να την οριοθετήσει με τη σύμφωνη γνώμη των γειτόνων της. Επομένως έτσι ή αλλιώς θα πρέπει να προσφύγει (δεδομένου ότι η άρνηση της Τουρκίας είναι δεδομένη) στο Διεθνές Δικαστήριο του Αμβούργου το οποίο και θα αποφασίσει.
 Η μονομερής ανακήρυξη της ΑΟΖ δεν λύνει κανένα πρόβλημα εκτός αν έχει την ισχύ να την επιβάλλει κανείς.



Οι Γερμανοί βλέπουν τα οικονομικά της ευρωζώνης σαν ένα παίγνιο μηδενικού αθροίσματος.


Τα τελευταία γεγονότα με αφορμή τη λύση που επιβλήθηκε από το eurogroup στην κυπριακή οικονομία , οδηγούν πλέον στην εξαγωγή βέβαιων συμπερασμάτων για την πολιτική λειτουργία της ευρωζώνης αλλά και της ΕΕ γενικά. Φαίνεται ότι σιγά – σιγά ξεπερνιούνται στην πράξη δύο ευρέως διαδεδομένες αντιλήψεις οι οποίες εντέχνως πλην σαφώς έχουν κυριαρχήσει στην δημόσια σφαίρα της χώρας μας αλλά και άλλων χωρών:
Η πρώτη αφορά στο ότι όλες οι συμμετέχουσες χώρες στην ευρωζώνη βρίσκονται στο ίδιο τραπέζι και συναποφασίζουν για το παρόν και το μέλλον της ευρωζώνης. Πρωταγωνιστής αυτού του απίστευτου λαϊκισμού ο Κ. Σημίτης  και τα γνωστά πρωτοπαλίκαρα του  τα οποία συνεχίζουν να διαχέουν είτε ως κυβερνητικά στελέχη είτε ως σχολιαστές τις ίδιες ανιστόρητες ανοησίες. Σε αυτή την αντίληψη, έχω ασκήσει δριμεία κριτική, δείχνοντας με σαφήνεια πως λειτουργεί το Πολιτικόν μέσα στις ανθρώπινες κοινωνίες[1].
Η δεύτερη αντίληψη, η οποία είναι πιο δύσκολο να ξεπερασθεί αφορά στην υπέρβαση ενός χυδαίου οικονομισμού ο οποίος προτάσσεται ως ερμηνεία των πάντων όσα συμβαίνουν στον πλανήτη. Στο πλαίσιο του καπιταλισμού η οικονομική ανάλυση στηρίζεται στις πράξεις και τη συμπεριφορά ενός πλασματικού  όντος του «οικονομικού ανθρώπου» (homo oeconomicus), η συμπεριφορά του οποίου είναι προκαθορισμένη. Το οικονομικό κίνητρο δηλαδή, «αυτονομείται» και τείνει να υποκαταστήσει όλα τα άλλα. Έτσι γινόμαστε μάρτυρες μιας σημαντικότατης ανθρωπολογικής μεταλλαγής. Το ανθρώπινο ον, μεταμορφώνεται σε οικονομικό άνθρωπο, ο οποίος είναι ένας άνθρωπος  αποκλειστικά και πλήρως υπολογιστής (homo computans).Αν δεχθούμε ,για αναλυτικούς λόγους,  την ισχύ αυτής της αντίληψης   είμαστε αναγκασμένοι να δεχθούμε παράλληλα την ύπαρξη ενός οικονομικού υποβάθρου κάθε διαδικασίας πολιτικής και ισχύος και μάλιστα κατά τρόπο απολύτως μονοσήμαντο : από την οικονομία προς την πολιτική. Ακόμη περισσότερο θα πρέπει να δεχθούμε ότι : κάθε ανθρώπινη ενέργεια καθορίζεται από μια εμφανή ή λιγότερο εμφανή οικονομική διαδικασία . Το οικονομικόν προτάσσεται ως η μόνη καθοριστική «στιγμή» του ανθρώπινου βίου. Το πολιτικόν, το κοινωνικόν ,το ψυχολογικόν, το θρησκευτικόν και ό,τι άλλο  καθορίζονται in ultima istanza από το οικονομικόν.
Με τις τελευταίες ενέργειες των γερμανών, επιβεβαιώνεται μεγαλοπρεπώς η θεμελιώδης φιλοσοφική σχέση : η προτεραιότητα του Πολιτικού έναντι του Οικονομικού στοιχείου, με άλλα λόγια η προτεραιότητα της ισχύος, δηλαδή του αγώνα για κατίσχυση, έναντι της παραγωγής , δηλαδή του αγώνα για την ευημερία. Ο homo bellicus περιλαμβάνει, ως πραξεολογική υποπερίπτωση , εκβλάστημα τον homo faber και κατ’ επέκταση τον homo oeconomicus.
Οι «άτακτες» χώρες του Νότου καλούνται να συμβάλλουν στη διάσωση των οικονομιών τους με ένα τρόπο ο οποίος επιδιώκει να  καταστρέψει το παραγωγικό τους υπόδειγμα , δημιουργώντας τεράστια οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα, όχι πρωταρχικά, για να έχει άμεσο οικονομικό όφελος η Γερμανία, αλλά για να επιβάλλει πριν από όλα την πολιτική της κυριαρχία. Το ότι τα οικονομικά οφέλη της Γερμανίας δεν είναι το πρώτιστο αποδεικνύεται από την απλή μελέτη των στατιστικών στοιχείων που αφορούν στις εξωτερικές συναλλαγές (εμπορικές και χρηματοοικονομικές). Προσοχή λέγω από τη μεριά της Γερμανίας και όχι από τη μεριά των χωρών που βρίσκονται στο Μνημόνιο.

 Η ισχύς , στην προκειμένη προοπτική είναι θεμελιωδέστερη  της οικονομικής συνεργασίας με βάση την αρμονία των συμφερόντων διότι (θεωρείται ότι) σου παρέχει τη δυνατότητα , in senso lato, «να κάνεις την κατοχή να αποδίδει».
Με απλά λόγια η απομύζηση μπορεί να πάρει πολλαπλές μορφές πολλές των οποίων πιθανά δεν τις γνωρίζουμε ακόμη.
 Αποκαλύπτεται  συνεπώς ότι οι Γερμανοί βλέπουν πλέον τα  οικονομικά της ευρωζώνης  σαν ένα παίγνιο μηδενικού αθροίσματος.  Τούτο φαίνεται απολύτως καθαρά από την ανόητη επωδό η οποία συνοδεύει  αυτιστικά όλες τις αποφάσεις των γερμανών και του Eurogroup , ότι όλες οι χώρες πρέπει να ισοπεδώσουν τις ιδιομορφίες τους [2]και να προστρέξουν σύσσωμες στην εξαγωγική προσπάθεια . Δηλαδή στο υπόδειγμα της Γερμανίας ή της Ολλανδίας και ευκαιριακά της Φιλανδίας. Ξεχνούν ηθελημένα την Ιρλανδία της οποίας οι εξαγωγές είναι 110% του ΑΕΠ.
  Είναι απολύτως βέβαιον ότι κάτι τέτοιο είναι αδύνατον να συμβεί για τον απλούστατο λόγο ότι το οικονομικό υπόδειγμα κάθε χώρας έχει σημεία αναφοράς την ίδια τη χώρα και τα πλεονεκτήματα που παράγονται από αυτήν την αναφορά.
Συνεπώς βρισκόμαστε εμπρός σε μια κατάσταση , όπου οι εξελίξεις δείχνουν με σαφήνεια ότι οι πιέσεις των γερμανών θα συνεχισθούν.
 Η αποφασιστικότητα της Γερμανίας έχει αρχίσει να αποδίδει καρπούς σκορπώντας το φόβο στις άλλες κρατικές οντότητες της ευρωζώνης. . Τα γεγονότα των τελευταίων δέκα ημερών φαίνεται ότι ατσάλωσαν την αποφασιστικότητα της Γερμανίας  οι οποίοι ντύνουν τις ωμές παρεμβάσεις τους προς τα άλλα κράτη μέλη, με ηθικοκανονιστικά πέπλα ότι η πολιτική τους επί των διασώσεων επιδιώκει  να απαλλάξει τους ευρωπαίους (και κυρίως τους Γερμανούς) φορολογούμενους από το βάρος της διάσωσης των κρατών της ευρωζώνης και να το μεταθέσουν στους επενδυτές και τους πιστωτές.
 Όλο και περισσότερο η ευρωπαϊκή ένωση μεταμορφώνεται σε γερμανικό οχυρό.
Οι εξελίξεις με βάση την λογική δείχνουν ότι αυτό το οικοδόμημα , η ευρωζώνη, δεν μπορεί να συνεχίσει να υπάρχει επί μακρόν. Όμως η πανουργία της ιστορίας πλείστες όσες φορές, στο παρελθόν,  έχει κατισχύσει επί της λογικής. Ο Νίτσε πολλά χρόνια πριν σημείωνε: «Οι άνθρωποι θα επινοήσουν πολλά υποκατάστατα του πολέμου, αλλά ίσως να δουν μέσα από αυτά, ολοένα και καθαρότερα, πως μια τόσο πολύ καλλιεργημένη και γι’ αυτό αναγκαστικά καταβεβλημένη ανθρωπότητα, όπως η σημερινή Ευρώπη χρειάζεται όχι μόνο πολέμους, αλλά τους πιο μεγάλους και τρομερούς πολέμους[3]». Τι να εννοούσε άραγε;



[1] Κ. Μελάς, Η Σαστισμένη Ευρώπη, Εξάντας 2009.
[2] Για το ζήτημα των ιδιομορφιών δες: Κ. Μελάς, Μικρά μαθήματα για την ελληνική οικονομία : Ιδιομορφίες, Ο δρόμος για το μνημόνιο, Ύβρις και Νέμεσις. Πατάκη 2013.
[3] Φ.Νίτσε, Ανθρώπινο , πολύ ανθρώπινο, Εκδόσεις Δαμιανός.

Τετάρτη, 27 Μαρτίου 2013

Ο Ντάισελμπλουμ γνώριζε πολύ καλά τι έλεγε.




Τελικά ο  νέος πρόεδρος του Eurogroup, ολλανδός υπουργός οικονομικών Γερούν   Ντάισελμπλουμ γνώριζε πολύ καλά τι έλεγε. Δεν  επρόκειτο για μια λανθασμένη ρήση ενός άπειρου πολιτικού όταν υπογράμμιζε ότι το υπόδειγμα διάσωσης του τραπεζικού συστήματος της Κύπρου θα αποτελέσει παράδειγμα και για άλλες περιπτώσεις όταν προκύψουν.  Σε αυτό το συμπέρασμα καταλήγει εύκολα ,όποιος  έχει μελετήσει, προσεκτικά, τις κατά καιρούς δηλώσεις της Μέρκελ , μέσω των οποίων εμφανίζονται οι οικονομικές της πεποιθήσεις ,  σχετικά με τις διασώσεις κρατών  και τραπεζών .
Για να είμαι ακριβής δεν πρόκειται για πεποιθήσεις μόνο της Μέρκελ αλλά του συνόλου της γερμανικής πολιτικής ηγεσίας , δεδομένου ότι η βασική τους θέση εκφράστηκε εκκωφαντικά στη συνθήκη του Μάαστριχτ όπου δεν προβλεπόταν καμία διάσωση κρατών ή τραπεζών. 
Οι γερμανοί πολιτικοί , ακολουθούν ένα δόγμα οικονομικής θεωρίας το οποίο αποτελεί δημιούργημα της λεγόμενης σχολής του Freiburg, το λεγόμενο φιλελευθερισμό με τάξη ( Ordoliberalism). Στο συγκεκριμένο υπόδειγμα η λειτουργία του κράτους είναι σημαντική στο να εξασφαλίζονται  στο έπακρο και στα όρια των δυνατοτήτων  τους οι  λειτουργίες της ελεύθερης αγοράς.  Αν αυτό συμβεί δεν υπάρχει λόγος κάποιος να διασωθεί, διότι η ορθή λειτουργία της αγοράς δεν θα το επιτρέψει να συμβεί. Αν συμβεί ,θα εξετασθεί ad hoc η περίπτωση και θα κριθεί με βάση συγκεκριμένα κριτήρια αν θα πρέπει να διασωθεί. Με τον τρόπο αυτό δεν υπάρχει στην γερμανική οικονομική σκέψη η διάσωση ως εργαλείο γενικής φύσεως.  
Η Κεντρική τράπεζα , διασφαλίζει την σταθερότητα των τιμών, και απέχει από το να ασκεί διακριτική νομισματική πολιτική.  Το χρήμα  σύμφωνα με την συγκεκριμένη αντίληψη  υπηρετεί  (ή πρέπει να υπηρετεί) την πραγματική οικονομία.  Όσοι θεωρούν την γερμανική οικονομική πολιτική νεοφιλελεύθερη έχουν άγνοια  και τι είναι ο νεοφιλελευθερισμός και τι είναι η θεωρία του   Ordoliberalism.  
 Επανέρχομαι λέγοντας, ότι την ανάγκη ποιούσα φιλοτιμία η Μέρκελ , σύρθηκε στη διάσωση των διαφόρων χωρών , λέγοντας όμως με δυνατή φωνή, ότι μετά τη μεταβατική περίοδο , και τη λειτουργία του μόνιμου μηχανισμού ESM, το κόστος των  διασώσεων  θα αναλαμβάνουν πρωταρχικά οι διασωζόμενοι και στη συνέχεια  αν υπάρχει λόγος οι υπόλοιποι.  
Σε αυτή τη λογική δεν υπάρχει κάτι το οποίο να θεωρείται ιερό και να μην μπορεί να χρησιμοποιηθεί στη διάσωση  κράτους ή τραπεζικού ιδρύματος : κούρεμα των ονομαστικών μισθών, κούρεμα των ονομαστικών συντάξεων, τέλη επί της ακίνητης και κινητής περιουσίας. Τώρα πέφτει και το τελευταίο οχυρό οι καταθέσεις. Είναι κάτι το οποίο συνάδει απολύτως με την γερμανική οικονομική λογική. Άρα θα συνεχιστεί στην πρώτη περίπτωση που θα προκύψει.
Όλο το παραπάνω σκεπτικό ντύνεται με διάφορα ηθικοκανονιστικά προτάγματα όπως : να απαλλάξουν τους ευρωπαίους (και κυρίως τους Γερμανούς) φορολογούμενους από το βάρος της διάσωσης των κρατών της ευρωζώνης και να το μεταθέτουν στους επενδυτές και στους πιστωτές. Υπάρχει όμως η πραγματικότητα που ξεσκεπάζει τέτοιου είδους προτάγματα: η διάσωση των γερμανικών τραπεζών, οι οποίες κατείχαν 46 δις ευρώ ελληνικά ομόλογα,  μέσω της ανάληψής τους από το γερμανικό δημόσιο.
Δύο μέτρα και δύο σταθμά.
Συνεπώς σε αυτή την συγκυρία, και τα  οικονομικά πιστεύω των γερμανών υποτάσσονται στην προσπάθειά τους να κατισχύσουν στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα.




Δευτέρα, 25 Μαρτίου 2013

Σχετικά με την απόφαση για την Κύπρο και τις επερχόμενες εξελίξεις.



1.Πως βλέπετε την συμφωνία για Κύπρο; Η επόμενη μέρα ;
Επικράτησε μια ακραία εκδοχή διάσωσης του τραπεζικού συστήματος. Αυτή η εκδοχή νομιμοποιείται από το πλαίσιο λειτουργίας της ευρωζώνης το οποίο έχουν αποδεχθεί πλήρως όλες οι χώρες που συμμετέχουν σε αυτή. Επίσης η απόφαση, και αυτό είναι το πιο σημαντικό, δεν λαμβάνει καθόλου υπόψη της τις συνέπειες που θα επιφέρει στην οικονομία της Κύπρου.
Οι γερμανοί θεωρούν ότι η οικονομία μιας χώρας είναι η μεγέθυνση της οικονομίας ενός ατόμου. Δεν τους ενδιαφέρει καθόλου η διάσωση να γίνει με στόχο τις λιγότερες απώλειες στην οικονομία και στην κοινωνία. Η γιατρειά της οικονομίας μιας χώρας, όμως, δεν μπορεί να γίνει μια και έξω καταστρέφοντας το παλιό άρρωστο επιχειρηματικό υπόδειγμα. Άλλωστε τα αποτελέσματα τέτοιων πολιτικών τα γνωρίζουμε από πρώτο χέρι στην Ελλάδα. Όλες οι οικονομίες για να προσαρμοσθούν χρειάζονται χρόνο. Είναι αυτονόητο ότι θα πρέπει να καταβάλουν το κόστος. Όμως το κόστος πρέπει να κατανεμηθεί δίκαια και σε κανονικό χρονικό διάστημα. Σε αυτή τη φράση εμπεριέχεται η διαφορετική αντίληψη για τις διασώσεις αλλά και γενικότερα για την οικονομική πολιτική. Η διάλυση και η καταβαράθρωση μιας οικονομίας δεν ωφελεί ουσιαστικά κανένα
Τούτο διότι πίσω από την οικονομία υπάρχει κοινωνία και «κάνουμε» οικονομία για την κοινωνία και όχι για την οικονομία. Προσπαθούμε μέσα στο πλαίσιο των δυνατοτήτων να διασώσουμε τις θέσεις εργασίας, να μην οδηγήσουμε την χώρα  σε ανέχεια και καταστροφή.
Λαμβάνουμε υπόψη τους περιορισμούς της οικονομίας. Όμως οι περιορισμοί της οικονομίας δεν είναι πάντοτε κάτι που επιδέχεται μόνο μια μονοσήμαντη λύση -προσέγγιση.
 Συνήθως επιδέχεται περισσότερες της μιας προσεγγίσεις-λύσεις. Βεβαίως η πολλαπλότητα των προσεγγίσεων είναι συνάρτηση των δυνατοτήτων που υπάρχουν ή δυνητικά μπορούν να φτιαχτούν την κατάλληλα στιγμή. Άρα ενώ υπάρχουν ως δυνατότητες δεν είναι σίγουρο ότι θα υπάρξουν και ως πραγματικότητα. Συνεπώς όλα εξαρτώνται από το συσχετισμό δύναμης, τις ομάδες πίεσης, τους συμμάχους που θα υπάρξουν.  

Η επόμενη μέρα θα είναι δύσκολη και οι επόμενες μέρες ακόμη δυσκολότερες. Διότι θα έλθουν και τα μνημόνια που θα αφορούν τη μείωση των ελλειμμάτων και του δημοσίου χρέους κτλ.; Ήδη οι πρώτες εκτιμήσεις αναφέρουν ύφεση 18,0% τα δύο πρώτα χρόνια.


2.    Φαίνεται ότι αποφεύχθηκε ο κίνδυνος της άμεσης άτακτης χρεοκοπίας. Η Moody's εκτιμά ότι η Κύπρος θα παραμείνει σε κίνδυνο χρεοκοπίας και εξόδου από την Ευρωζώνη για μια παρατεταμένη περίοδο. Ποια είναι η γνώμη σας;

Θεωρώ ότι η εκτίμηση της Moody's βρίσκεται στη σωστή κατεύθυνση. Τούτο διότι η «διάσωση» του τραπεζικού τομέα έγινε με τρόπο που θα καταδικάσει την κυπριακή οικονομία σε παρατεταμένη ύφεση. Η προβλεπόμενη ύφεση θα δημιουργήσει παράπλευρα προβλήματα τα οποία θα διατηρούν την κυπριακή οικονομία στην κόψη του ξυραφιού για μεγάλο διάστημα. Παράλληλα η Κύπρος αποτελεί χώρα εκτεθειμένη σε σοβαρούς γεωπολιτικούς κινδύνους. Όλα αυτά θα παρατείνουν την αβεβαιότητα για το μέλλον της κυπριακής οικονομίας αλλά και κοινωνίας. Μη ξεχνάτε ότι εκτός από τις απώλειες στο χρηματοπιστωτικό τομέα, έρχεται και το μνημόνιο δημοσιονομικής προσαρμογής, ανάλογο της Ελλάδος, το οποίο θα οξύνει τις κοινωνικές εντάσεις και θα χειροτερεύσει περαιτέρω το επίπεδο ευημερίας του κυπριακού λαού.     

3. Που βρίσκονται τα χρήματα των ταμείων πρόνοιας;;;; στην ανακοίνωση του Eurogroup δεν γίνεται ευθεία αναφορά σ αυτά. Προστατεύονται από το κούρεμα;;; αν ναι με ποιον τρόπο;;;;;
Νομίζω ότι, με λογικούς συλλογισμού, ότι δεν εξαιρείται τίποτε από το κούρεμα, αν το όποιο υποκείμενο, φυσικό ή θεσμικό, υπάγεται , σύμφωνα με τα τεθέντα κριτήρια, σε αυτό. Μόνον εκ των υστέρων φαντάζομαι ότι η κυπριακή κυβέρνηση, αν έχει τη βούληση και αν της επιτραπεί από την τρόικα, θα λάβει μέτρα υποστηρικτικά. Αλλά αυτό είναι κάτι που θα το δούμε στο μέλλον (θυμηθείτε τι γίνεται στην Ελλάδα με τα φυσικά πρόσωπα που κατείχαν ομόλογα του ελληνικού κράτους). Επίσης θα πρέπει να εξετασθεί αν τα ταμεία πρόνοιας συμμετείχαν ως μέτοχοι στην Λαϊκή ή αν ήταν κάτοχοι ομολόγων της Λαϊκής (τραπεζικά απλά ή  μετατρέψιμα Cocos) όπου εκεί οι απώλειες θα είναι ολοκληρωτικές.  

4. Είναι ανεπανόρθωτη είναι η ζημιά που δέχθηκε η Κύπρος  ως χρηματοοικονομικό κέντρο;;;;;

Νομίζω πως ναι. Μάλιστα δεδομένου ότι έχει απαγορευθεί και η διασυνοριακή κίνηση κεφαλαίων μέχρι να σταθεροποιηθεί η κατάσταση παρά τη λύση εντός του ευρώ, η κατάσταση είναι ανεπανόρθωτη. Ήδη υπάρχουν εταιρείες οι οποίες διαφημίζουν νέους τραπεζικούς χώρους για την εγκατάσταση των κεφαλαίων που πρόκειται να εγκαταλείψουν την Κύπρο.    

5.  Γιατί υπάρχει αβεβαιότητα για το ποσοστό του κουρέματος, ενώ η συμφωνία έχει κλείσει και έχει γίνει η ανακοίνωση του Eurogroup στην οποία δεν υπάρχει ευθεία αναφορά σε κάποιο ποσοστό;

Υπάρχει αβεβαιότητα διότι ακόμη δεν είναι γνωστές οι πραγματικές ανάγκες ανακεφαλαιοποίησης της Τραπέζης Κύπρου και επομένως το πραγματικό ύψος των κεφαλαίων τα οποία θα χρειαστούν. Μιλούν για «κούρεμα» των καταθέσεων, πάνω από 100000 ευρώ, σε ποσοστό 29% -32% σύμφωνα με τις σημερινές μελέτες. Όμως η πραγματικότητα θα καθορίσει το ύψος του κουρέματος. Επομένως το Eurogroup δεν θέλει να δεσμευτεί για συγκεκριμένο ύψος κουρέματος.

6.Επιπτώσεις στην Ελλάδα;

Η μεγαλύτερη επίπτωση στην Ελλάδα είναι ότι «μπαίνει» καλά στο μυαλό των Ελλήνων το πρόβλημα της φορολόγησης των καταθέσεων. Μάλιστα σε μια εποχή όπου η Κυβέρνηση θεωρεί ότι η επιστροφή των καταθέσεων αποτελεί βασικό στοιχείο της σχεδιαζόμενης «ανάπτυξης» της οικονομίας. Συνεπώς προκαλεί αρνητικές προσδοκίες οι οποίες προδικάζουν ενέργειες αντίθετες από τις αναμενόμενες.
Δεύτερον δημιουργείται ένα ακόμη πρόβλημα στα ήδη πολλά προβλήματα του ελληνικού τραπεζικού τομέα. Το ελληνικό τραπεζικό σύστημα είναι ουσιαστικά πτωχευμένο και βρίσκεται σε φάση ανακεφαλαιοποίησης- διάσωσης. Παράλληλα πραγματοποιούνται εξαγορές και συγχωνεύσεις (πτωχευμένων ιδρυμάτων) οι οποίες θέλουν χρόνο και κόστος για να αποδώσουν.

7.Ποιές οι επιπτώσεις στον τουρισμό της Κύπρου;

Εκτιμώ ότι οι επιπτώσεις θα είναι συνάρτηση των εξελίξεων , κυρίως κοινωνικών, και του κλίματος που θα επικρατήσει στο πολιτικό επίπεδο. Είναι σίγουρο ότι μια μικρή αρνητική επίδραση θα επέλθει στην αρχή.

8.Τι εκτιμάτε θα γίνει μόλις ανοίξουν οι τράπεζες στη Κύπρο;
Δεδομένου ότι υπάρχει όριο αναλήψεων και απαγόρευση διασυνοριακής κίνησης κεφαλαίων δεν πρόκειται να συμβεί έξοδος κεφαλαίων κάτι που θα είναι καταστροφικό για τον τραπεζικό τομέα. Ότι θα έχουμε επεισόδια και διαμαρτυρίες έξω από τις τράπεζες το θεωρώ σχεδόν σίγουρο.

9.Άνοιξε το παράθυρο για να έρθει κούρεμα καταθέσεων και σε άλλες χώρες της ΕΕ; Αν ναι ποιος είναι ο επόμενος ;

Μέχρι σήμερα στο ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό χώρο δεν είχαμε κούρεμα καταθέσεων ανεξαρτήτως ύψους. Επομένως ναι έχει ανοίξει το παράθυρο του κουρέματος. Λογικά ο επόμενος θα είναι αυτός που μη καταφέρνοντας να ανταπεξέλθει στις υποχρεώσεις ενός μνημονίου ή της γενικότερης δημοσιονομικής προσαρμογής με βάση το δημοσιονομικό σύμφωνο , θα κριθεί ότι δεν έχει άλλες εναλλακτικές.