Τρίτη, 31 Δεκεμβρίου 2013

Εκταμιεύσεις και πληρωμές του ελληνικού προγράμματος μέχρι το πρώτο εξάμηνο του 2014.

Σύμφωνα με το υπάρχον  πρόγραμμα  η Ελλάδα , μετά από την έγκριση της Τρόικας, έχει να λαμβάνει τη δόση του Δεκεμβρίου 2013 , των 4,9δις ευρώ ((€ 3,1 δις από το ESM και € 1,8 δις από το ΔΝΤ), με την οποία θα καλυφθεί η εξυπηρέτηση των δανειακών υποχρεώσεων της χώρας από ομόλογα κυρίως έναντι Ευρωπαϊκών Κεντρικών Τραπεζών ύψους € 2,1 δις τον Ιαν.2014.
Στη συνέχεια για το 1ο 3μηνο 2014 έχει προγραμματιστεί η εκταμίευση δόσεων ύψους € 9,2 δις (€ 5,7 δις από το ESM και € 3,5 δις από το ΔΝΤ) για να καλυφθούν οι
συσσωρευμένες λήξεις ομολόγων τον Μάιο 2014 ύψους € 9,2 δις (€ 4,1 δις έναντι κυρίως Ευρωπαϊκών Κεντρικών Τραπεζών, € 4,4 δις έναντι των ειδικών ομολόγων με τα οποία αγοράστηκαν το 2009 από το Δημόσιο οι προνομιούχες μετοχές από τις Τράπεζες και € 0,7 δις έναντι του ΔΝΤ).
Όλα αυτά βεβαίως μετά τις αξιολογήσεις της ελληνικής οικονομίας εκ μέρους της τρόικας.
Είναι γνωστόν λόγω της καταστατικής υποχρέωσης του ΔΝΤ ότι απαραίτητη προϋπόθεση προκειμένου η Ελλάδα να λάβει έως το τέλος Μαρτίου 2014 δόσεις συνολικού ύψους 5,4 δισ. ευρώ από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο αποτελεί η επίλυση του ζητήματος κάλυψης του χρηματοδοτικού κενού του ελληνικού προγράμματος ύψους 4,5 - 5,5 δισ. ευρώ.

Οι επικεφαλής της τρόικας αναμένεται να επιστρέψουν στην Αθήνα στις 13 Ιανουαρίου 2014 και στόχος της κυβέρνησης είναι να επιτευχθεί συμφωνία για τα εκκρεμή ζητήματα της διαπραγμάτευσης έως το Eurogroup της 27ης Ιανουαρίου 2014.

Στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων θα βρεθεί το ζήτημα του χρηματοδοτικού κενού, η κάλυψη του οποίου αποτελεί προϋπόθεση για να συνεχίσει το ΔΝΤ την χρηματοδότηση του ελληνικού προγράμματος.
Όπως προκύπτει  από τα μέχρι στιγμής στοιχεία ,το ύψος του χρηματοδοτικού κενού για το 2014 σχεδόν ταυτίζεται με το ύψος των ειδικών ομολόγων που επί εποχής Αλογοσκούφη (Δεκέμβριος 2008) είχαν  δοθεί στις ελληνικές τράπεζες για την αγορά των προνομιούχων μετοχών τους από το Ελληνικό Δημόσιο.
Επομένως  οι αποφάσεις για το χρηματοδοτικό κενό του 2014 σχετίζονται με το εάν θα ανανεωθούν ή θα αντικατασταθούν και με ποιο τρόπο τα συγκεκριμένα ειδικά ομολόγα.  Ο τρόπος χρηματοδότησης του υπάρχοντος κενού  βρίσκεται στο επίκεντρο της συζήτησης μεταξύ των μελών της τρόικας.  Οι υπάρχουσες πληροφορίες θέλουν  να υπάρχουν διαφωνίες μεταξύ  τους. Παράγοντες της ΕΕ ζητούν αυτό να γίνει με αδιάθετα κεφάλαια του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας. Με τον τρόπο αυτό  δεν θα αυξηθεί ο δανεισμός της  χώρας από τις κυβερνήσεις  γεγονός  το οποίο διευκολύνει τις αντίστοιχες κυβερνήσεις. Ωστόσο ΔΝΤ και ΕΚΤ διαφωνούν με την λύση αυτή και προκρίνουν την παροχή γραμμής χρηματοδοτήσεως από τον ESM με την αφορμή τη μη- εφαρμογή του προγράμματος ANFA.  Βεβαίως η τυπική αιτιολόγηση υποκρύπτει την ουσιαστική η οποία δεν είναι άλλη από τις πιθανές (για αυτούς γνωστές ,για μας άγνωστες) ανάγκες νέων κεφαλαίων του τραπεζικού συστήματος μετά την υποβολή ελέγχων  τα αποτελέσματα των οποίων αναμένεται να ανακοινωθούν στις 14 Ιανουαρίου 2014[1]. 
Σε κάθε περίπτωση εάν δεν διασφαλισθεί πρώτα ότι το πρόγραμμα είναι επαρκώς χρηματοδοτημένο σε βάθος 12μηνου το ΔΣ του ΔΝΤ δεν θα συγκληθεί για την Ελλάδα και δεν θα δώσει το «πράσινο φως» για την εκταμίευση των δόσεων της πέμπτης (Σεπτέμβριος 2013), έκτης (Νοέμβριος 2013) και έβδομης αξιολόγησης (Φεβρουάριος 2014) συνολικού ύψους 5,4 δισ. ευρώ.

Εκτός όμως των συζητήσεων για το χρηματοδοτικό κενό οι επικείμενες διαπραγματεύσεις θα επικεντρωθούν και στο δημοσιονομικό κενό του 2014. Στην καλύτερη περίπτωση, για την Κυβέρνηση , εκτιμάται  ότι το μέγεθος του δημοσιονομικού κενού του 2014 ανέρχεται σε 1 δισ. ευρώ.  Είναι γνωστό ότι το υπουργείο Οικονομικών επιδιώκει να αποφύγει νέα δημοσιονομικά μέτρα στην προσπάθεια να μην πιέσει περαιτέρω το διαθέσιμο εισόδημα του 2014 και να μην επιβαρύνει με αυτό τον τρόπο την επιστροφή της χώρας σε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης , με τον βασικό περιορισμό όμως την δημιουργία πρωτογενούς πλεονάσματος 1,6% του ΑΕΠ για το 2014. Όλα τα παραπάνω προφανώς δημιουργούν ένα ασφυκτικό πλαίσιο άσκησης της οικονομικής πολιτικής το οποίο γίνεται περισσότερο ασφυκτικό υπό το βάρος των προσεχών εκλογικών αναμετρήσεων (ευρωεκλογές –περιφερειακές ).  Η ασκούμενη πολιτική πίεση στον κυβερνητικό σχηματισμό αναμένεται να αυξηθεί για το 2014 με αναμενόμενη την μεγαλύτερη  δυσαρέσκειας  λόγω  του αυξημένου φορολογικού βάρους το οποίο θα κλιθούν να σηκώσουν μισθωτοί και συνταξιούχοι αλλά και ελεύθεροι επαγγελματίες.  Παράλληλα  το ότι  απαιτείται ,  μακρά περίοδος  για την σταθεροποίηση της  ελληνικής  οικονομίας , καθώς δεν είναι εύκολο (κατά την άποψή μας είναι σχεδόν αδύνατον) το πέρασμα   από μη διεθνείς εμπορευματικούς τομείς,  σε τομείς με εξαγωγικό προσανατολισμό,  όπως  θεωρούν οι ασκούντες την οικονομική πολιτική, αφήνει ελάχιστα περιθώρια αισιοδοξίας  για περαιτέρω ανοχή εκ μέρους των πολιτών.


[1] Είναι εντυπωσιακό ότι ο υπουργός οικονομικών υποστηρίζει την άποψη της ΕΕ , ενώ ο διοικητής της ΤτΕ υποστηρίζει την άποψη της ΕΚΤ.

Δευτέρα, 30 Δεκεμβρίου 2013

Οι πολιτικές εξελίξεις επηρεάζουν πολύ την τουρκική οικονομία.


Ό κλονισμός ,σε πραγματικό αλλά και σε συμβολικό επίπεδο , της πολιτική παντοδυναμίας του Ερντογάν σηματοδοτεί σίγουρα νέες εξελίξεις στην Τουρκία. Μετά από μια μεγάλη περίοδο πολιτικής παντοδυναμίας του κόμματος Δημοκρατίας και Ανάπτυξης και ειδικά του Ερντογάν , σχεδόν 12 έτη, σήμερα φαίνεται ότι βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια νέα κατάσταση η οποία διαμορφώνεται σιγά αλλά σταθερά στη γείτονα χώρα. Το ράγισμα του σκληρού και άτεγκτου προσωπείου του τούρκου πρωθυπουργού , υπό την πίεση των τελευταίων εξελίξεων , τα οποία  έδειξαν την αυταρχικότητα και την εμπλοκή του καθεστώτος σε σκάνδαλα διαφθοράς , με το παράλληλο ξέσπασμα της διαμάχης με το Ιερατικό Τάγμα του Γκιουλέν , νομίζω ότι δεν είναι επουλώσιμο τόσο για τον πρωθυπουργό όσο και για το υπάρχον πολιτικό  καθεστώς.   Όλα αυτά ήλθαν να προστεθούν στα αλλεπάλληλα λάθη και  στις αδιέξοδες  προσπάθειες του καθεστώτος Ερντογάν στην εξωτερική πολιτική . Το δόγμα «κανένα πρόβλημα με τους γείτονες» μετατράπηκε στην πραγματικότητα «μόνο προβλήματα με τους γείτονες».
Όμως έχω την γνώμη ότι η εμφανιζόμενη αποσταθεροποίηση του καθεστώτος Ερντογάν θα έχει σημαντικές αρνητικές επιδράσεις στην οικονομία της Τουρκίας και μάλιστα σε μία χρονική συγκυρία ,  κατά την οποία για λόγους εξωτερικούς και εγχώριους , ήδη από την προηγούμενη άνοιξη ο ενάρετος κύκλος της τουρκικής οικονομίας  βρίσκεται σε εμφανή πορεία πλεύσης σε χαμηλότερα σημεία ισορροπίας.
Η πολιτική σταθερότητα την οποία εξασφάλιζε το καθεστώς Ερντογάν αποτελούσε βασικότατο πυλώνα εμπιστοσύνης  για τα ξένα κεφάλαια τα οποία τη συγκεκριμένη περίοδο εισέρευσαν με υψηλούς ρυθμούς στην τουρκική οικονομία και τα οποία αποτέλεσαν την ατμομηχανή  ανάπτυξης της . 
   Η τουρκική οικονομία ακολουθεί το γνωστό οικονομικό υπόδειγμα που επιβάλλει το ΔΝΤ και το οποίο είναι προσαρμοσμένο στις απαιτήσεις της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας. Όπως είναι γνωστό, το υπόδειγμα αυτό στηρίζεται στις εισροές σημαντικών πόρων από το εξωτερικό (άμεσες ξένες επενδύσεις και επενδύσεις χαρτοφυλακίου) οι οποίες σπρώχνουν την οικονομία στη μεγέθυνση. Το συγκεκριμένο σημείο στήριξης αποτελεί ταυτόχρονα και το αδύνατο σημείο, που προκαλεί την εκδήλωση κρίσεων, μέσω των ανισορροπιών που προκαλούν αιφνίδιες μαζικές εκροές».
Σήμερα που οι εξελίξεις στην γειτονική χώρα  δικαιώνουν τις αναλύσεις μου θα ήθελα να προσθέσω  τα παρακάτω για τις μελλοντικές οικονομικές εξελίξεις στην τουρκική οικονομία κυρίως σε σχέση με τις εισροές ξένων κεφαλαίων και την πιθανή μείωση της ποσοτικής διευκόλυνσης από την FED από το νέο έτος.
Μεγαλύτερες αρνητικές  επιπτώσεις  από την πιθανή μείωση της πιστωτικής διευκόλυνσης της FED  θα έχουν οι χώρες εκείνες οι οποίες επέτρεψαν στην πραγματική συναλλαγματική ισοτιμία του νομίσματός τους να αυξηθεί αρκετά την πρώτη περίοδο της ποσοτικής διευκόλυνσης όταν μεγάλος όγκος κεφαλαίων εισέρευσε στις αναπτυσσόμενες οικονομίες[1]. Το γεγονός αυτό συνδέεται και με το μέγεθος της χρηματοπιστωτικής αγοράς σε κάθε χώρα, το οποίο μετριέται είτε ως  συνολική εξωτερική ιδιωτική χρηματοδότηση της οικονομίας είτε ως % της κεφαλαιοποίησης του χρηματιστηρίου ως προς το ΑΕΠ.
Επίσης  οι χώρες που παρουσιάζουν αυξημένα ελλείμματα στο ισοζύγιο πληρωμών πάντα την περίοδο που οι κινήσεις των κεφαλαίων επέτρεπαν την εύκολη χρηματοδότη τους , θα βρεθούν αντιμέτωπες με μεγάλες αρνητικές επιπτώσεις. Ακόμη χώρες στις οποίες οι τιμές των στοιχείων ενεργητικού αυξήθηκαν σημαντικά την ίδια περίοδο . Μεταξύ των αναφερομένων στοιχείων ενεργητικού  πρώτα στη σειρά κατατάσσονται τα ακίνητα.    
Συγχρόνως οι χώρες με ισορροπημένα βασικά θεμελιώδη μακροοικονομικά μεγέθη (δημοσιονομικά ελλείμματα, δημόσιο χρέος, συναλλαγματικά διαθέσιμα, μεγέθυνση ΑΕΠ) δεν πρόκειται να παρουσιάσουν ευνοϊκότερες εξελίξεις
Η τουρκική οικονομία διέπεται από όλα εκείνα τα στοιχεία που σύμφωνα με την αναφερόμενη μελέτη  , προκαλούν μεγαλύτερες αρνητικές επιπτώσεις σε μια μείωση της ποσοτικής διευκόλυνσης εκ μέρους της FED. Συγκεκριμένα εμφανίζει:
Αυξημένη πραγματική συναλλαγματική ισοτιμία,  την περίοδο κατά την οποία οι εισροές των βραχυπρόθεσμων  κεφαλαίων ήταν εύκολη.  Με βάση το ΔΤΚ , 2003=100 , κυμάνθηκε γύρω στο 120 την τριετία 2009-2011.
Αυξανόμενο έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών το οποίο από -12168 εκ.δολ. το 2009 έφθασε σε -75092 εκ δολ το 2011 , ενώ το οκτάμηνο Ιανουαρίου – Οκτωβρίου 2013 έχει ανέλθει σε – 51901 εκ δολ. Το μεγαλύτερο μέρος του ελλείμματος  τρεχουσών συναλλαγών χρηματοδοτείται με βραχυπρόθεσμο ξένο δανεισμό . Το δεκάμηνο του 2013 η βραχυπρόθεσμη εξωτερική χρηματοδότηση ανήλθε σε -51298 εκ δολ  . Παράλληλα διογκώνεται συνεχώς η τιμή των στοιχείων του ενεργητικού με τα ακίνητα να έχουν τον πρώτο λόγο.
Οι εξελίξεις είναι δυσοίωνες  για την τουρκική οικονομία για όλους τους παραπάνω λόγους. Όμως θεωρώ ότι η πολιτική αστάθεια που πάει να δημιουργηθεί (θα) έχει τη μεγαλύτερη ευθύνη για την διαμορφούμενη κατάσταση. Η Τουρκία βρίσκεται σε μια κρίσιμη καμπή. Μάλιστα ανεξαρτήτως αν παραμείνει ή αποχωρίσει οικειοθελώς  ή εξαναγκαστεί να αποχωρίσει ο Ερντογάν. Το πολιτικό και οικονομικό σκηνικό στην Τουρκία  δεν θα είναι πλέον το ίδιο.  Είναι σχεδόν βέβαιον ότι στο άμεσο μέλλον θα υπάρξει αύξηση της αυταρχικότητας από τη μεριά της κυβέρνησης, κάτι που θα περιορίσει τους βαθμούς ελευθερίας της κυβέρνησης και θα εντείνει τις αντιδράσεις των κοινωνικών ομάδων οι οποίες αισθάνονται ότι θίγονται. Παράλληλα περιορίζονται και οι βαθμοί ελευθερίας στην άσκηση οικονομικής πολιτικής γεγονός το οποίο δεν διευκολύνει την υιοθέτηση πρόσκαιρων ανακουφιστικών μέτρων της κοινωνίας. Φαίνεται ότι ο ενάρετος κύκλος της τουρκικής οικονομίας πλησιάζει στο τέλος του.  



[1] Barry Eichengreen and Poonam Gupta1, Tapering Talk: The Impact of Expectations of Reduced Federal Reserve Security Purchases on Emerging Markets,  World Bank Working Paper, December 12, 2013

Παρασκευή, 27 Δεκεμβρίου 2013

Μετά τον Ερντογάν τι;



 Η μεγέθυνση του ΑΕΠ η οποία πραγματοποιήθηκε συνολικά την περίοδο 2002-2012, στην τουρκική οικονομία , οφείλεται όπως έχω ευκρινώς διατυπώσει [1]  σε τρεις βασικούς παράγοντες:
 ·   «Πρώτος και βασικότερος παράγοντας είναι ότι παρά τον ακήρυχτο πόλεμο ανάμεσα στην κυβέρνηση Ερντογάν και στο κεμαλικό κατεστημένο η πολιτική σταθερότητα δεν διαταράχθηκε. Οι αντιθέσεις, άλλωστε, δεν αμφισβήτησαν ουσιαστικά τη σαφή και αποφασιστική εφαρμογή του οικονομικού υποδείγματος, το οποίο είχε αρχικά υιοθετηθεί από την περίοδο Οζάλ. Ανεξαρτήτως της αξιολογικής θέσης την οποία ο καθένας μπορεί να λάβει σε σχέση με το συγκεκριμένο υπόδειγμα, εκείνο το οποίο χρειάζεται να αναγνωρισθεί στις κυβερνήσεις Ερντογάν είναι ότι το υπηρέτησαν και το υπηρετούν με αφοσίωση και πίστη. Δεν συνάντησε, άλλωστε, εμπόδια, αφού η πολιτική παρουσία και της Αριστεράς και των συνδικάτων ήταν μηδαμινή. Από αυτή την άποψη θα έλεγα ότι θυμίζει έντονα την Ελλάδα την περίοδο 1955-1972.
·   Δεύτερος παράγοντας που συνέβαλε αποφασιστικά στην απογείωση της τουρκικής οικονομίας είναι οι ιδιωτικοποιήσεις-αποκρατικοποιήσεις. Οι κυβερνήσεις Ερντογάν δρομολόγησαν μεγάλο αριθμό ιδιωτικοποιήσεων. Την περίοδο 2002-2012 υπολογίζεται ότι απέδωσαν 36,5 δις δολ. Οι βασικές συνέπειες  των ιδιωτικοποιήσεων ήταν οι σημαντικότατες εισροές άμεσων ξένων επενδύσεων συνολικού ύψους 126,642 δις δολ την περίοδο 2002-2012, αλλά και Επενδύσεων Χαρτοφυλακίου συνολικού ύψους 115,109 δις δολ την ίδια περίοδο.
·   Τρίτος παράγοντας είναι η σημαντικότατη πιστωτική επέκταση του τραπεζικού συστήματος που έδωσε πρόσθετη ώθηση στην τουρκική οικονομία. Έχει σημασία να ειπωθεί ότι πρωταγωνιστές αυτής της πιστωτικής επέκτασης είναι οι συνδεδεμένες με το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης , κρατικές τράπεζες και οι τέσσερις ισλαμικές συμμετοχικές τράπεζες, ειδικά την περίοδο 2009-2012

Όπως έχω δείξει, ο συγκεκριμένος τρόπος μεγέθυνσης της τουρκικής οικονομίας είχε ως αρνητικά παρεπόμενα τη μεγέθυνση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών και του εμπορικού ισοζυγίου, την αύξηση του πληθωρισμού, τη μεγάλη διολίσθηση του εγχωρίου νομίσματος έναντι του δολαρίου και των υπολοίπων ισχυρών νομισμάτων. Για την ακρίβεια, η τουρκική λίρα είχε συγκριτικά τη χειρότερη επίδοση μεταξύ των νομισμάτων των αναπτυσσομένων οικονομιών.
Στο σημείο αυτό ορθώνεται ένα πελώριο ερωτηματικό: όλα αυτά θα οδηγήσουν σε μια  κάθοδο εγγενούς-δομικού χαρακτήρα, ή απλά η παρατηρούμενη μείωση των ρυθμών μεγέθυνσης οφείλεται σε συγκυριακά προβλήματα, τα οποία σχετίζονται με τον κύκλο της οικονομίας; Η απάντηση είναι δύσκολη, επειδή υπάρχει μεγάλος αριθμός αβέβαιων διαμεσολαβήσεων, οι οποίες αναφέρονται  στην οικονομία αλλά κυρίως στην πολιτική.
Οι πολιτικές αβεβαιότητες, άλλωστε, όπως το υπογραμμίζει και ο τίτλος αυτού του βιβλίου, σχετίζονται προφανώς με την παρουσία του Ερντογάν στην ηγεσία του κυβερνώντος κόμματος και της κυβέρνησης. Είναι κοινός τόπος ότι η προσωπικότητά του έχει συμβάλει τα μέγιστα όχι μόνο στην επιτυχή έκβαση της σύγκρουσης με τη στρατογραφειοκρατία, αλλά και στο κλίμα πολιτικής σταθερότητας.
Η επιδιωκόμενη μετάβασή του στην Προεδρία της Δημοκρατία και πολύ περισσότερο η αποχώρησή από τον πολιτικό στίβο για λόγους ανωτέρας βίας αναμένεται να επηρεάσει (στην πρώτη περίπτωση σημαντικά και στη δεύτερη περίπτωση καταλυτικά) τις πολιτικές ισορροπίες και τις πολιτικοοικονομικές εξελίξεις. Παράλληλα, οι πολιτικές αβεβαιότητες σχετίζονται με την εξέλιξη της πρωτοβουλίας για πολιτική λύση του Κουρδικού και επίσης με την εμπλοκή της Τουρκίας στα δρώμενα της Μέσης Ανατολής. Η εμπλοκή αυτή ενδεχομένως να αποδειχθεί ένα από τα μεγαλύτερα στρατηγικά λάθη του Ερντογάν.
Η προσέγγιση του Νταβούτογλου για την εξωτερική πολιτική της Τουρκίας, η οποία αποτελεί και το θεωρητικό πλαίσιο όλης αυτής της στρατηγικής επιλογής, έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τη θέση του Κεμάλ ότι η Τουρκία πρέπει, για να συνεχίσει να υπάρχει, να κοιτάζει προς τη Δύση και να μην εμπλέκεται στις έριδες του αραβικού κόσμου.
Η τουρκική οικονομία ακολουθεί το γνωστό οικονομικό υπόδειγμα που επιβάλλει το ΔΝΤ και το οποίο είναι προσαρμοσμένο στις απαιτήσεις της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας. Όπως είναι γνωστό, το υπόδειγμα αυτό στηρίζεται στις εισροές σημαντικών πόρων από το εξωτερικό (άμεσες ξένες επενδύσεις και επενδύσεις χαρτοφυλακίου). Το συγκεκριμένο σημείο στήριξης αποτελεί ταυτόχρονα και το αδύνατο σημείο, που προκαλεί την εκδήλωση κρίσεων, μέσω των ανισορροπιών που προκαλούν αιφνίδιες μαζικές εκροές».
Σήμερα που οι εξελίξεις στην γειτονική χώρα  δικαιώνουν τις αναλύσεις μου θα ήθελα να προσθέσω  τα παρακάτω για τις μελλοντικές οικονομικές εξελίξεις στην τουρκική οικονομία κυρίως σε σχέση με τις εισροές ξένων κεφαλαίων και την πιθανή μείωση της ποσοτικής διευκόλυνσης από την FED από το νέο έτος.
Μεγαλύτερες αρνητικές  επιπτώσεις  από την πιθανή μείωση της πιστωτικής διευκόλυνσης της FED  θα έχουν οι χώρες εκείνες οι οποίες επέτρεψαν στην πραγματική συναλλαγματική ισοτιμία του νομίσματός τους να αυξηθεί αρκετά την πρώτη περίοδο της ποσοτικής διευκόλυνσης όταν μεγάλος όγκος κεφαλαίων εισέρευσε στις αναπτυσσόμενες οικονομίες[2]. Το γεγονός αυτό συνδέεται και με το μέγεθος της χρηματοπιστωτικής αγοράς σε κάθε χώρα, το οποίο μετριέται είτε ως  συνολική εξωτερική ιδιωτική χρηματοδότηση της οικονομίας είτε ως % της κεφαλαιοποίησης του χρηματιστηρίου ως προς το ΑΕΠ.
Επίσης  οι χώρες που παρουσιάζουν αυξημένα ελλείμματα στο ισοζύγιο πληρωμών πάντα την περίοδο που οι κινήσεις των κεφαλαίων επέτρεπαν την εύκολη χρηματοδότη τους , θα βρεθούν αντιμέτωπες με μεγάλες αρνητικές επιπτώσεις. Ακόμη χώρες στις οποίες οι τιμές των στοιχείων ενεργητικού αυξήθηκαν σημαντικά την ίδια περίοδο . Μεταξύ των αναφερομένων στοιχείων ενεργητικού  πρώτα στη σειρά κατατάσσονται τα ακίνητα.    
Συγχρόνως οι χώρες με ισορροπημένα βασικά θεμελιώδη μακροοικονομικά μεγέθη (δημοσιονομικά ελλείμματα, δημόσιο χρέος, συναλλαγματικά διαθέσιμα, μεγέθυνση ΑΕΠ) δεν πρόκειται να παρουσιάσουν ευνοϊκότερες εξελίξεις
Η τουρκική οικονομία διέπεται από όλα εκείνα τα στοιχεία που σύμφωνα με την αναφερόμενη μελέτη  , προκαλούν μεγαλύτερες αρνητικές επιπτώσεις σε μια μείωση της ποσοτικής διευκόλυνσης εκ μέρους της FED. Συγκεκριμένα εμφανίζει:
Αυξημένη πραγματική συναλλαγματική ισοτιμία, όπως φαίνεται απ ό τα στοιχεία του Πίνακα 1, την περίοδο κατά την οποία οι εισροές των βραχυπρόθεσμων  κεφαλαίων ήταν εύκολη.  
Πίνακας1
Πραγματική σταθμισμένη συναλλαγματική ισοτιμία
Με βάση το ΔΤΚ. 2003=100


Έτος
Ιανουάριος
Ιούνιος
Δεκέμβριος

2008
131,65
123,65
114,89

2009
113,76
113,42
116,81

2010
122,88
127,65
125,81

2011
121,23
113,34
109,63

2012
112,48
117,03
118,18

2013
120,57
115,29







Αυξανόμενο έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών σύμφωνα με τα στοιχεία του Πίνακα2.
Πίνακας 2
Ισοζύγιο Τρεχουσών  Συναλλαγών.

Έτος
ΙΤΣ

2006
-31836

2007
-37781

2008
-40438

2009
-12168

2010
-45447

2011
-75092

2012
-48507
Ιαν-Οκτ
2013
-51901
Σε εκατ. δολάρια

Μεγάλο μέρος του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών χρηματοδοτείται με βραχυπρόθεσμο ξένο δανεισμό , όπως συνάγεται από τα στοιχεία του Πίνακα 3.

Πίνακας 3
Βραχυπρόθεσμος Δανεισμός



Έτος



2010
-50025


2011
-50651


2012
-57119

Ιαν-Οκτ
2013
-51298

Σε εκατ. δολάρια




Επίσης η φούσκα των ακινήτων συνεχώς αυξάνει[3].
Τα πράγματα χειροτερεύουν για την τουρκική οικονομία για όλους τους παραπάνω λόγους. Όμως θεωρώ ότι η πολιτική αστάθεια που πάει να δημιουργηθεί (θα) έχει τη μεγαλύτερη ευθύνη για την διαμορφούμενη κατάσταση. Η Τουρκία βρίσκεται σε μια κρίσιμη καμπή. Μάλιστα χωρίς τον Ερντογάν. Ανεξαρτήτως αν παραμείνει ή αποχωρίσει ή εξαναγκαστεί να αποχωρίσει. Το πολιτικό σκηνικό στην Τουρκία  δεν θα είναι πλέον το ίδιο.  


[1] Σ. Λυγερός –Κ. Μελάς, Μετά τον Ερντογάν τι; Εκδόσεις Πατάκη Απρίλιος 2013, Τέταρτο μέρος : Ακτινογραφώντας την τουρκική οικονομία.σ.497-498.
[2] Barry Eichengreen and Poonam Gupta1, Tapering Talk: The Impact of Expectations of Reduced Federal Reserve Security Purchases on Emerging Markets,  World Bank Working Paper, December 12, 2013
[3] Σ. Λυγερός –Κ. Μελάς, Μετά τον Ερντογάν τι; Εκδόσεις Πατάκη Απρίλιος 2013, Τέταρτο μέρος : Ακτινογραφώντας την τουρκική οικονομία.σ.492-496.